« oktober 2005 | Home | december 2005 »

30 november 2005

Taaltelling Nedersaksisch

taaltelling.jpg
Der is een enquête daon naor het gebroek en de beheersing van het Nedersaksisch in Nederland. Under schoelkinder mag het gebroek van ‘t Drèents dan nogal leeg weden, veur de volwassenen in oeze previncie bint de ciefers hiel aans: 76,6 % van de inwoners van oeze previncie kan Drèents proten (en dat bint der 369.595) en 52,9 % döt dat ok aal dagen. Waorum 23,7% van de dialectproters dat in hoes niet döt, is niet dudelijk. Bang dat kinder der dom van wordt? Nou dat huuf niet, zoas wal blek oet het underzuuk van de Fryske Akademy.
De ‘Taaltelling Nedersaksisch’ is oetgeven deur Stichting Sasland, Postbus 716, 9700 AS Grunning; ISBN: 90 6466 1324.

Taalbeeld van de leerlingen in het Drentse onderwijs

Vrijdag 25 november lestleden was de prissentaotie van ‘Taalbeeld van de leerlingen in het Drentse onderwijs’. Het gung hier um een underzuuk naor de taol van de jongs en wichter op de schoelen in oeze previncie. Boetendes is der keken of leerachterstanden ontstaon kunt deurdat kinder thoes veul Drèents proot.

taalbeeld.jpg
Het underzuuk is daon deur dr. Bernie van Ruijven van de Fryske Akademy in opdracht van Stichting Drentse Taol. De underzuuksgroep oet Drenthe bestun oet 450 kinder oet groep 7 van de basisschoel, 262 havisten (exaomenjaor) en 217 leerlingen van het vwo (exaomenjaor).
De samenvatting van het underzuuksrapport
Lees wieder

Dierentaal

Thijn van MarwijkMijn zoontje van anderhalf jaar begint zijn eerste woordjes te zeggen. Dierengeluiden zijn populair en mijn vrouw en ik doen met hartelust mee: boe, bèèh, woef, kukelekuu, tok-tok en knor-knor. Het lijkt af en toe wel een dierentuin bij ons in huis. Ik ben er trots op dat mijn kind al die dieren zo levensgetrouw nadoet, want levensgetrouw klinkt het in mijn oren zeker.

Wat zeggen die dieren eigenlijk?
Voor mijn beleving zegt een varken namelijk werkelijk 'Knor-knor' en zegt een ezel 'iiiii-aaah'. Helaas is dat geen internationale waarheid. Volgens een Engelsman zegt een varken 'Oink oink' wat naar mijn beleving geenszins lijkt op wat ik hoor. Dit geldt ook voor de ezel die in de Engelse taal 'Hee-haw' zegt. Verder zegt een koe 'Moo' en een hond zegt 'bow wow' of 'arf'. En dit is nog alleen maar de vergelijking met de uitspraken in het het Engels. Elke taal heeft weer andere woorden waarmee de dierengeluiden worden aangeduid. Op de volgende site vind je meer over de internationale dierengeluiden.

29 november 2005

Ook apen praten in dialecten

monkey.jpg

TOKIO - Apenspraak mag dan op het eerste gehoor allemaal hetzelfde lijken, Japanse onderzoekers hebben ontdekt dat ook apen in dialect praten. Binnen één apensoort bestaan verschillende dialecten, afhankelijk van waar de groep leeft. De resultaten komen in het decembernummer van het Duitse wetenschappelijk tijdschrift Ethology.

"Verschillen tussen het onderlinge geklets van apen zijn net zoals dialecten bij mensen", aldus hoofdonderzoek Nubuo Masataka van de universiteit van Kyoto. Masataka en zijn team analyseerden tien jaar lang het stemgeluid van twee groepen van dezelfde primatensoort. De ene groep (23 apen) leefde op het Zuid-Japanse eiland Yakushima. De andere (30 apen) had zich in de jaren '50 van de eerste groep afgesplitst en was verhuisd naar het centrum van Japan.

Vandaag te lezen op Nu.nl

28 november 2005

Agent spelt nazi als natie: verdachte gaat vrijuit

Een opvallend bericht in het Friesch Dagblad: De Leeuwarder politie-rechter Anjewierden heeft gisteren een 24-jarige inwoner van Joure vrijgesproken wegens een opmerkelijk feit. Op 23 september maakte hij twee politiefunctionarissen uit voor ,,nazi’s’’. Kennelijk wisten de betrokken ambtenaren niet hoe je dit schrijft; in het proces verbaal staat ,,naties’’. Dat achtte de rechter niet strafbaar.

Een nazi kan beslist niet worden vergeleken met een natie vanwege de uiteenlopende betekenissen van deze woorden. Een ,,heel markant’’ vonnis, vindt jurist T. van der Goot van advocatenkantoor Anker & Anker in Leeuwarden. Dit is volgens hem een typisch geval van wat in jargon ‘kennelijke verschrijving’ heet – een spelfout. ,,In zo’n geval zeggen negenennegentig van de honderd rechters: geen enkel probleem.’’ Dat de rechter in dit geval toch vrijspraak oplegt, noemt Van der Goot ,,heel dapper’’. Universitair docent N. Kwakman van de Rijksuniversiteit Groningen vermoedt ,,een beetje een lollige bui’’ bij een rechter die ,,misschien de laatste tijd wat vaak onzorgvuldige processen-verbaal op zijn bureau heeft gehad en nu dacht dat hij die opsporingsambtenaren eens een keer op hun nummer zou zetten’’.

Een afschrikwekkend voorbeeld wat er mis kan gaan als je niet zorgvuldig spelt..???

Nederlands rukt op in... Frankrijk

Het Nederlands zit in de lift in Frankrijk. Op dit moment volgen 6800 leerlingen lessen Nederlands op school. Dat is ruim 25 procent meer dan vijf jaar geleden. In het secundair onderwijs is er zelfs bijna een verdubbeling. Vooral in de Noord-Franse regio tussen Duinkerken en Rijsel (Lille) – Nord Pas de Calais – wordt het Nederlands steeds populairder. Vanwaar die plotse interesse in onze moedertaal?

frsmall.gif
De verklaring voor het succes van het Nederlands ligt vooral in praktische en economisch geïnspireerde motieven. Deze stelling wordt onderbouwd door enkele geografische vaststellingen. Op enkele uitzonderingen na liggen de middelbare en lagere scholen die Nederlands aanbieden allemaal in de regio Nord Pas de Calais. Dat is in grote lijnen het gebied tussen Duinkerken en Rijsel (Lille), vlakbij de grens met het rijke West-Vlaanderen. Voor het overige heeft nog een hotelschool in de Franse Ardennen Nederlands op het menu geplaatst. Ook in Atrecht (Arras) kunnen leerlingen Nederlands leren. Die twee scholen vallen weliswaar buiten de grenzen van de Nord Pas de Calais, maar ze liggen nog steeds in het noordelijke deel van Frankrijk. In het secundair/voortgezet onderwijs kunnen de leerlingen vanaf het vierde jaar Nederlands kiezen als optievak. Vanaf dan krijgen ze drie uur Nederlands per week. In Armentières (bij Rijsel) is er zelfs een school waar Nederlands de tweede vreemde taal is en waar de leerlingen het vak geschiedenis/aardrijkskunde in het Nederlands onderwezen krijgen. Alleen de universiteiten met een programma Nederlands liggen verspreid over héél Frankrijk en niet alleen in het noorden.
Meer lezen hierover?

Nog meer Groot Dictee

In het decembernummer 2005 van het tijdschrift Onze Taal, dat 3 december verschijnt, doet de Vlaamse dicteebegeleider Ludo Permentier een boekje open over het Groot Dictee, onder de titel "Als we in Den Haag uitstappen, staat er een ploeg. Het Groot Dictee is een spel en dat moet je niet te serieus nemen. Maar de Vlamingen spelen het beslist beter dan de Nederlanders".

Hoe valt te verklaren dat de Vlamingen duidelijk beter scoren?
"Een diepere oorzaak voor de betere prestaties van de Vlamingen ligt in de aard van het taalonderwijs in Vlaanderen. Dat is sterker gericht op het naleven van de norm dan het Nederlandse onderwijs. Nederlanders leren bijna niet meer hoe het moet, Vlamingen leren bijna alléén maar hoe het moet. In zekere zin vind ik het ook vervelend dat de Vlamingen zo vaak winnen en misschien het idee krijgen dat ze hun taal beter beheersen dan Nederlanders. Spelling is het minst boeiende van wat er allemaal aan taal te beleven is."
"Het Groot Dictee heeft dus niets met taalvaardigheid te maken. Ik zie het eerder als een spel dat het belang van spelling juist relativeert. Het is een samenraapsel van allerlei valkuilen, ik vind het zelf absurd moeilijk. Spelling wordt topsport bij het Groot Dictee. De deelnemers die niet echt getraind zijn, zoals de prominenten, hoeven zich beslist niet te schamen voor een score van 25 of 30 fouten."

Meer info:
De dubbele duizend dicteewoorden , voor wie wil oefenen.
De website van het Groot Dictee

26 november 2005

Worst-kaas-scenario van het Nederlands

taalvervuilings-award.jpg

Nijmegen - 'Succes is gewoon een kwestie van je mind focussen richting je targets'. Zinnen als deze kun je tegenwoordig rustig gebruiken zonder dat iemand je vreemd aankijkt. Het Engels heeft zich de afgelopen jaren snel als taal van het zakenleven, de commercie en de media verspreid. Op Nederlandse werkvloeren, maar ook in de huiskamer, zijn woorden als award, content, flow, fun, kids, lifestyle, opportunity, performance, voucher en win-winsituatie heel gewoon geworden.

Het kostte Eric Tiggeler en zijn collega-taalkundige Rob Doeve, beiden werkzaam bij het Taalcentrum van de Vrije Universiteit van Amsterdam, dan ook geen enkele moeite van al dat modieuze Engels een woordenlijst te maken. Deze week verscheen hun boekje De TaalvervuilingsAward, dat als ondertitel Het Lelijkste Nederengels Ooit draagt. ,,Je hoeft je ogen en oren maar een week open te zetten en je hebt zo'n lijst'', zegt Tiggeler.

Bron: Het Limburgs Dagblad

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal

Het 16e Groot Dictee zal op maandag 19 december om 20:15 uur op Nederland 3 live worden uitgezonden. Gastheer is als vanouds Philip Freriks. Hij wordt dit keer bijgestaan door de Vlaamse nieuwslezeres Martine Tange. Als u erbij wilt zijn kan dat: elk jaar worden dertig personen middels een voorronde geselecteerd. Deze voorronde wordt op 19 november in de zaterdageditie van De Volkskrant, de Standaard, en online op deze site geplaatst. Net als vorig jaar is er ook weer een kinderdictee. De voorronde hiervoor staat vanaf 25 november op KidsWeek.
U kunt niet meer meedoen aan de voorronde. De wedstrijd is op 24 november om 17.00 uur afgesloten!

Bron: Volkskrant
http://www.volkskrant.com/grootdictee/

25 november 2005

Dialect verdwijnt niet zo snel

Dialecten verdwijnen lang niet zo snel als wordt gedacht. Er blijken veel meer mensen Saksisch dialect te spreken dan tot nu toe weer aangenomen. En voor de Veluwe en het rivierengebied verschijnen deze week dialectwoordenboeken. Tweederde van de inwoners van de gebieden waar het Nedersaksisch wordt gesproken, kan het dialect lezen en spreken. Dat blijkt uit een enquête naar het gebruik van het Nedersaksisch in Nederland, die is uitgevoerd door onderzoeker dr. Henk Bloemhoff. Het Nedersaksisch wordt gesproken in Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en het gebied Stellingwerf in Friesland.

De onderzoeker is blij dat lokale kranten steeds meer teksten in het dialect afdrukken. Maar er zitten ook nadelen aan. ,,Mensen die in de krant dialect lezen, durven het vaak niet zelf te schrijven, omdat ze bang zijn het anders te doen dan in de krant. Ze denken dat de spelling van de krant de norm is.'' Er zijn geen cursussen of officiële opleidingen om dialect te leren schrijven, zegt Bloemhoff. Het voordeel van de stukjes in de krant is, dat ook niet-dialectsprekers ze lezen. ,,Die mensen vinden dat vaak leuk, zeker als je schrijft over leuke onderwerpen.''
Voor het Rivierengebied en de Veluwe verschijnt een thematisch woordenboek dat helemaal gewijd is aan woorden die met het begrip 'huis' te maken hebben. Het Veluws is een Saksisch dialect, in het rivierengebied wordt een Frankisch dialect gesproken. Charlotte Giesbers van de Radboud Universiteit in Nijmegen is redacteur van het woordenboek over de streektaal van het Rivierengebied. Het rivierengebied loopt van de Duitse grens bij Groesbeek tussen de grote rivieren tot aan Culemborg in het westen van de Bommelerwaard. Giesbers is blij met de dialectboeken voor de Veluwe en het Rivierengebied. ,,Er was nog weinig over die gebieden geschreven. Het waren witte vlekken op de taalkaart.'' Ze werkte bij haar onderzoek met dialectsprekers uit 55 plaatsen in het gebied. ,,Het kostte geen enkele moeite mensen te vinden die wilden meedoen met het onderzoek.''

Dictee is een vorm van denksport

dictee.gif

Den Helder-Je hebt mensen die bij het woord alleen al wit wegtrekken: dictee. Maar Rie Neehus krijg je er alleen maar recht mee op haar stoel. ,,Op school vond ik het al leuk. Het is een soort denksport.''

Twee keer deed de 71-jarige Helderse mee aan het Groot Helders Dictee. De eerste keer werd ze derde, vorig jaar eindigde zij als eerste. Met vijftien fouten, dik onder het gemiddelde van 35 fouten. Als winnares is ze uitgesloten van deelname aan het Groot Helders Dictee dat op zondag 18 december in de openbare bibliotheek wordt gehouden. Opdat er ruimte vrij komt op het strijdtoneel, motiveert de organisatie, die in handen is van de openbare bibliotheek Den Helder en de Helderse Courant.

Bron: Het Noordhollands Dagblad

Peter Hagoort neemt Spinozapremie in ontvangst

hagoort.jpg

Eerder dit jaar kreeg breinonderzoeker Hagoort de prestigieuze wetenschapsprijs toegekend vanwege zijn onderzoek naar het menselijk taalvermogen én de manier waarop hij het FC Donders Centre in vijf jaar naar wereldfaam heeft geleid. Het F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging werd vorig jaar als excellent beoordeeld in een internationale visitatie.

Sinds 1999 is Hagoort hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap bij het Nijmegen Institute for Cognition and Information van de Radboud Universiteit Nijmegen. Sinds datzelfde jaar is hij ook directeur van het F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging. Hagoort is een veelgevraagd spreker in binnen- en buitenland en heeft veel publicaties op zijn naam staan. In 2003 kende de KNAW hem de dr Hendrik Muller Prijs voor Gedrags en Maatschappijwetenschappen toe.

Lees hier verder

24 november 2005

Geheimtaal

Geheime boodschap 1: Als u iemand niet uw hele geheim durft toe te vertrouwen, vertrouw hem dan ook niet een gedeelte ervan toe.Iedereen heeft wel eens een geheime boodschap aan iemand anders willen overdragen, al was dat maar als kind. Heeft u vroeger geen geheimtaal gehad die slechts enkele 'ingewijden' konden lezen of verstaan? Maakte u gebruik van een geheim alfabet of onzichtbare inkt? Voor kinderen is het een spannend spel, maar er bestaan ook zeer doordachte methoden om informatie te versleutelen. Op deze pagina staan vier verborgen spreuken, van zeer gemakkelijk vindbaar tot iets moeilijker. Kunt u ze allemaal vinden? Schrijf uw bevindingen in het commentaarblok. Wellicht ligt hier een uitdaging voor onze collega's van de http://ict.paginablog.nl.
Volgende week volgt de onthulling!

Analfabetisme op de werkvloer

Afbeelding: Djanko - AD 23 november 2005Een op de vijftien werknemers kan niet of nauwelijks lezen of schrijven. De stichting Lezen & Schrijven van prinses Laurentien helpt bedrijven en werknemers met een taalcursus op weg. De stichting is nu bezig laaggeletterdheid en analfabetisme bij bedrijven onder de aandacht te brengen.

,,Zoals een manager een cursus krijgt voor mensgericht leidinggeven, krijgt een andere werknemer een cursus lezen en schrijven,’’ zegt woordvoerder Marc Ruis van de stichting Lezen & Schrijven in een interview aan het AD

Mensen zijn heel inventief in het ’verbergen’ van een lees- of schrijfprobleem. ,,Maar een vuilnisman die nu nog met een planner belt over een gewijzigde route, krijgt dat straks op de boordcomputer door. Dan móet hij wel kunnen lezen. Wij vinden ongeletterdheid een maatschappelijk probleem en we vinden dat je als werkgever een taalcursus moet aanbieden. Als wij constateren dat we een ander daarmee kunnen helpen, dan doen we dat ook.’’

De bekendste smoezen die mensen die niet kunnen lezen en schrijven aanvoeren zijn:

1. Ik ben mijn bril vergeten
2. Dat formulier vul ik thuis wel in
3. Ik schrijf zo onleesbaar, doe jij dat maar voor me
4. Ik dacht dat die afspraak morgen was
5. Ik ben woordblind

Lees het hele artikel

Meer informatie over de stichting Lezen & Schrijven:
www.lezenenschrijven.nl

23 november 2005

I always get my sin

Het gebeurt echt: dankbare eters die na afloop van een dineetje de penis van de gastheer bedanken voor een voortreffelijke maaltijd. Dat bedoelen ze niet echt, maar in het Engels is dat wel waar het op neer komt: 'May I thank your cock for a lovely dinner?’.

english.jpg
Het is een van de hilarische voorbeelden uit het boekje I always get my sin van Maarten Rijkens, oud-topman van Heineken.
Rijkens: ,,In zijn algemeenheid is het goed gesteld het Engels van de Nederlander. Maar wij vertalen vaak wel érg letterlijk. Wij begrijpen het als iemand met zijn neus in de boter is gevallen. Als je dat letterlijk vertaalt, krijg je meewarige reacties.’’ Bewindslieden in den vreemde kunnen het moeilijk hebben. Bijvoorbeeld de vrouwelijke staatssecretaris die meldde in de Tweede Kamer te hebben gezeten: ’I was sitting in the second chamber’. En er ook nog blijk van gaf daar voor de eerste keer ongesteld te zijn: ’ I'm having my first period’.
In het boekje komen pijnlijke voorbeelden voor. Zoals ’I work myself the blubbers’, ’Don’t break me the back open’ en ’How do you do and how do you do your wife?’ Iemand die wilde zeggen dat zijn organisatie nog één lid zocht maakte het wel érg bont. ’ We still have to suck one lid’, zei hij doodleuk.
[gelezen in het AD]

Filmpje (Vara)

Friese les alleen verandert weinig

fryslan1.jpg

Verborgen leerplan’ zit in de weg

Leeuwarden – Op middelbare scholen in Fryslân staan oude taalpatronen de ontwikkeling van de Friese taal in de weg. Op de scholen is Friese les al jaren gemeengoed, maar buiten deze lessen om doen scholen veel te weinig om het gebruik van het Fries te stimuleren. Dat is de belangrijkste conclusie van de onderzoekers Renze Valk en Jacob van der Bij.

In opdracht van de provincie hebben ze vier scholen vijf jaar lang gevolgd. Deze scholen hadden van de provincie extra geld gekregen om de positie van het Fries te verbeteren. Daarmee werd Fries lesmateriaal voor vakken als geschiedenis en aardrijkskunde ontwikkeld en kregen leerlingen Friese poëzie te lezen.

Lees het complete artikel op www.frieschdagblad.nl

Griekse gebaren

handonheart.jpg
Wij in het westen maken lang niet zoveel gebaren als de mensen uit culturen rond de Middelandse Zee. Vooral de Grieken staan bekend als kampioenen in het maken van gebaren terwijl ze praten. Hun handen, lichaam en gezicht staan nauwelijks stil en soms kun je al vanaf een afstand van vijftig meter inschatten waar ze over spreken. Op andere momenten is het moeilijk, tenminste voor ons westerlingen, omdat de Griekse gebaren soms wat anders betekenen dan bij ons.

Nee
In plaats van hun hoofd te heen en weer te schudden, zoals wij, hebben grieken een andere onbeschrijflijke manier om 'nee' te zeggen. Dit doen ze door hun hele hoofd naar achteren te bewegen en tegelijkertijd met hun tong te klikken. Soms zijn deze bewegingen zo subtiel en vlug dat je geen idee hebt of de ander al geantwoord heeft. Dus herhaal je de vraag opnieuw en opnieuw tot je ontdekt dat hij al die tijd al 'nee' heeft gezegd.

Ja!
Ook ja wordt op een andere manier uitgedrukt. Er wordt dan een zijwaartse beweging met het hoofd gemaakt, waarbij de ogen licht worden gesloten als het hoofd omlaag gaat. Het lijkt het meest op de hoofdbeweging die wij maken als we ergens over twijfelen. Het lijkt ook meer op ons 'nee' dan op ons 'ja'! Verwarrend, omdat het Griekse woord voor ja wordt uitgesproken als: nè! Dit lijkt ook al op nee!

greek-men1.jpg

Kom hier!
Als Grieken andere wenken: "kom hier!", doen ze dit met de palm van hun hand naar beneden. Ze knijpen dan hun hand open en dicht, waarbij hun vingers op een neer gaan. Voor ons lijkt het juist alsof ze willen zeggen: ga weg! of ga een beetje achteruit. Dat is nogal verwarrend, want hoe verder je naar achteren stapt hoe heftiger ze beginnen te gebaren. Wij wenken iemand met de palm van ons hand omhoog en niet omlaag.

Ik wil je iets vertellen
Dit vindt plaats door het aanraken van of kloppen op de onderlip met de vinger. Dit kan ook gemakkelijk verkeerd begrepen worden. Het lijkt alsof je gevraagd wordt om stil te zijn. Het wordt vaak toegepast na het 'kom hier-gebaar'. De betekenis van deze twee gebaren na elkaar betekent gewoonweg: Kom hier, ik wil je wat vertellen.

greekhandhart.jpgWat wil je; wat bedoel je?
Met een vragende blik in zijn of haar ogen kantelt de Griek het hoofd van de ene zijkant naar de andere. Dit betekent gewoonlijk dat de Griek niet heeft begrepen wat je vroeg. Hij of zij vraagt je hiermee om het te herhalen. Het kan ook zijn dat hij of zij vraagt wat je wilt.

Dank je wel mijn vriend!
Het ja-gebaar wordt gevolgd door een gebaar met de rechter hand op het hart. De Griek staat daarbij gewoonlijk tegenover je en het gebaar wordt dan natuurlijk aangevuld met een verbale verklaring. Maar dit gebaar kan ook als dankteken vanaf afstand worden gemaakt.

Je bent een idioot!
Hierbij wordt hand omhoog gestrekt met gespreide vingers in de richting van een ander. Het is een bekend gebaar, dat veelal bij ergenissen in het verkeer wordt toegepast. Er is een benaming voor dit gebaar: Mutza (Moetza) en een werkwoord: mutzono, mutzonis, enzovoorts... Zo kun je beter niet groeten op deze manier of vijf bier bestellen, want dat zal zeker verkeerd worden uitgelegd.

greek_men3.jpg
Gebaren in de Griekse mythologie
Dat Grieken zulke heftige gebaren maken, is waarschijnlijk altijd zo geweest. De intense gebaren zijn zelfs terug te vinden in de Griekse mythologie. Lees hier een passage uit De ontvoering van Europa waar Narsiccus oog in oog komt met zijn eigen spiegelbeeld, waarop hij verliefd wordt:

quote:

In zijn opgewondenheid begon hij gebaren te maken, waarop twee sneeuwwitte armen elk van zijn gebaren herhaalden. Maar toen hij, aangemoedigd door haar liefdevolle blikken en gebaren, haar in zijn armen probeerde te knellen, verdween zij even snel als de eerste keer. Telkens en telkens werd hetzelfde gebarenspel herhaald en telkens ontglipte de nimf aan zijn aanraking.

Verscheen eerder op http://lichaamstaal.web-log.nl

De mooiste woorden van Drenthe gebundeld

Wat is het allermooiste woord van Drenthe? Volgens de lezers van Dagblad van het Noorden is dat babbelegoegies (malligheden, praatje). Deze en vele andere tot mooi verkozen woorden zijn door uitgeverij Noordboek gebundeld in het boekwerkje 'De mooiste woorden van Drenthe', samengesteld door Jan Germs.

MooisteDrenthe-1.jpg
De zoektocht van het Dagblad van het Noorden naar het mooiste Drentse woord leverde bekende en onbekende woorden op. Lieve woorden en scheldwoorden, oude en nieuwe woorden, lange en korte woorden. Sommige vanwege een speciale herinnering, andere gewoon omdat ze goed klinken. De krant kreeg zoveel respons, dat Drenthe's streektaaldeskundige Jan Germs en zijn Groningse collega Siemon Reker vonden dat die woordenschat niet verloren moest gaan. Zodoende komt er nu bundels uit voor Drenthe en Groningen.
In de bundel van Germs staan een lijst van mooie woorden en hun betekenis, een bloemlezing uit de reacties, de herkomst van de 25 meeste genoemde woorden en enkele opmerkelijke streektaalverschijnselen. Ook laten vijf bekende Drenten weten wat hun mooiste Drentse woord is.
Info: Uitgeverij Noordboek

22 november 2005

Groot Dictee der Nederlandse taal

Het is weer bijna zover. Op 19 december kunnen we weer genieten (en meedoen!) van het Groot Dictee der Nederlandse taal.

Voor iedereen die wil oefenen heeft Onze Taal duizend instinkers verzameld. Enkele voorbeelden:

A4'tje - met apostrof, A-viertje mag ook

abonnement - één b, dubbele n

accommodatie - dubbele c en dubbele m

accuraat - dubbele c, één r

achtuurjournaal - aaneen

Bron: http://www.onzetaal.nl/advies/dictee_2005.html

Anagrammen

anagram.gif
Als u de letters van een woord of zin door elkaar husselt, kunt u daarmee weer een ander woord of andere zin samenstellen. Voor velen levert dit een leuk gezelschapspel op: anagrammen. Zo kunt u van de letters in het woord mensenlichaam ook aanschimmelen maken. Het woord taalstructuren kunt u gemakkelijk veranderen in straatculturen.

Sommige mensen geven er zelfs een mystieke betekenis aan - zij doorgronden de overeenkomst tussen het oorspronkelijke woord en het nieuwe woord. Hoe dan ook, met anagrammen ontstaan soms verrassende nieuwe woorden. Ook de anagram van een naam kan interessant zijn, bijvoorbeeld:

Jan-Peter Balkenende -> Een brandnetelkapje of
Willem-Alexander -> Malle laxeerwind

Op deze site kunt u nog veel meer opvallende voorbeelden vinden. Ook kunt u er een programma'tje downloaden waarmee u zelf gemakkelijk anagrammen kunt maken. Een andere site met een grote hoeveelheid voorbeelden van verschillende soorten anagrammen kunt u hier vinden.

21 november 2005

Vief schrievers derbij op Taolpad Drenthe

Oouze mooie webstee Taolpad Drenthe is weer oetbreid. Der staon noe meer as 30 Drèentse schrievers op. Aj wieder klikken kuj zeein dat de volgende vief schrievers derbij kommen binnen.

taolpad-homepg2.jpg Egbert Meijers, eein van de beste zangers in Drenthe zingt ’t nummer Ieuwig paradies. Ab Drijver, schiever, dichter en zanger, lat zien verhaal 'Oorlog in Amen' heuren. De dichteressen Miny Hofsteenge en Gré Seidell-Broekhuizen lezen een stuk of wat gedichten veur. Streektaolfunctionaris Jan Germs, die vleden jaor debuteerde met de bundel ‘De sigaar’ les ’t verhaol 'Mag ik je auto even lienen?' veur. Wieder kuj op dizze webstee kieken wat of je weeiten van de Drèentse schrieverij en je kunnen der ok zölf gedichies schrieven. Gao mor ies hen kieken! Taolpad Drenthe
Je kunnen je der een mooi toertie vernuvern...

De ultieme taalcorrector

Soals ik al in een eerder articel lied weten, neeme interrneters het niet zou nouw met de tael. Je vintd darrom feel taalvouten op het interned. Eèn oerzaak daarvan is het ontbreken van goede taalkorrektors. Na lang zoeken hebbbe we de ulttyme taaalcorector gevonden en die geplaatst op deze blog. U kunt hem zelf uitbroberen. Brobeer in het vak hieronder deze tekst maar eens over te tiepe. u zult zien dat alle fauten er veilloos worden uitgehaald. Weez ook niet bang om zelf één of meerdere foudjes te maken. Deze corrector is medoogenloos. Helaez werkt het voralsnoch aleeen op dit stukje tekst. We werken hard aan niewwe ontwikellingen.

De ultieme taalcorrector
Plaats de cursor in het vak hieronder
en begin met typen van de tekst hierboven


20 november 2005

Goed geregeld

In de bijlage van Trouw van 19 november las ik onderstaand gedicht van Anton Korteweg. Het komt uit zijn bundel Voortgangsverslag.

Goed geregeld

kaartnlkl1.gif
'Pensioenen in Heerlen,
in Groningen Gasunie,
de KMA in Breda,
in Utrecht de NS.

In Hilversum de omroep.
De giro: Leeuwarden, Arnhem.
Voor Oudheden naar Leiden.

Over het spreidingsbeleid
hebben we niets te klagen.

Monumentenzorg in Zeist,
de Topografische Dienst
of all places in Emmen,
jij uitgerekend bij mij.'

Geitenboom

Pas op met het parkeren van je auto onder bomen in Griekenland! Voor je het weet springen er loslopende geiten op om op deze manier lekker te kunnen knabbelen aan de takken...

geitenboom.jpg

19 november 2005

Zoen- en Zoefstrook

Bijna alle 175 leerlingen van openbare basisschool Onder de Wieken in Nieuw-Beijerland waren gisteren getuige van de opening van de Kiss&Go-strook voor het schoolplein aan de Achterstraat.

Naast de van de rijbaan afgeschermde strook staat een nieuw verkeersbord met weer een andere aanduiding: afzetstrook.
Maar de wethouder wist een mooiere benaming, overgenomen uit het Vlaams : de zoen- en zoefstrook. De spelregels voor de automobilisten zijn:zo ver mogelijk doorrijden, even zoenen, de kinderen laten uitstappen en voorzichtig doorrijden.
Het allerbeste is, aldus de wethouder, wanneer de kinderen komen wandelen of met de fiets worden gebracht.

Welke verkeerstroken kennen we inmiddels:
* vluchtstrook
* spitsstrook
* zoen- en zoefstrook
* afzetstrook
*....?

Abou Jahjah wil Turks en Arabisch op school

De AEL gaat voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2006 en de parlementsverkiezingen van 2007 aansluiting zoeken bij politieke partijen. De AEL pleit onder meer voor een terugkeer naar het multiculturalisme in Nederland, integratie met behoud van eigen cultuur, Arabisch en Turks als keuzevakken op middelbare scholen.

Bron: nu.nl

Over het Arabisch valt wel te twisten. De grootste bevolkingsgroep in Nederland uit een Arabisch land zijn de Marokkanen. En van de Marokkanen in Nederland spreekt een groot deel geen Arabisch, maar Tamazight. Dus haal dat Arabisch maar weer uit het vakkenpakket en laten we het Tamazight er maar in doen.

Enkele jaren geleden zijn het Nedersaksisch, het Fries en het Limburgs erkend door de Nederlandse overheid in het kader van het Europese handvest voor regionale en minderheidstalen. Zou Abou Jahjah er ook voor zijn hier een keuzevak van te maken?


Papiamento moet ook nog kunnen. Het is een taal die binnen het koninkrijk gesproken wordt en ook hier in Nederland zelf. Door een niet gering aantal mensen. Ook het aantal Russen, Chinezen, Indonesiërs en sprekers van het Hindi mogen niet onderschat worden. Zoals we een tijdje terug lazen op dit weblog, wilde de laatste middelbare school in Nederland die nog Russisch aanbood, het Etty Hillesum College in Deventer, het Russische bijltje er bij neer gaan gooien. Misschien toch wat voorbarig? De handelscontacten met Rusland gaan immers in de toekomst alleen maar toenemen.

Voor de scholieren zonder talenknobbel breekt een zware tijd aan...

Jongeren veranderen de taal

Als ouder kun je soms ineens geconfronteerd worden met het feit dat je het eigen kind ineens niet meer begrijpt als het met vrienden praat. Zijn ouders nog gewend aan "vet" nu horen ze ineens "gaar". Jongerentaal hoort bij een bepaalde generatie en dit veranderd ook door de jaren heen. Was het tien jaar geleden nog "top", "aso", "popi" en "cool" nu zijn deze uitdrukkingen hopeloos verouderd. Tegenwoordig is het "flex" en "lauw".

Naast de vele Amerikaanse woorden is het Surinaams erg populair onder de jongeren. Zeker op de multiculturele middelbare scholen zijn de woorden "paisa" voor geld en "bakra" voor de blanken algemeen geaccepteerde taal. Zo heet een meisje een "sma" en roepen jongeren "fawaka" (hoe gaat het) naar elkaar. Als ze de ander vragen of ze geld hebben zeggen ze "Heb je doekoe?" of "heb je met hem gebald" als ze willen weten of de ander een nummertje gemaakt heeft. Tjoken is wiet roken en als ze bij elkaar rondhangen op straat dan zijn ze aan het "chillen".

Ook de jongerentaal heeft zijn invloed op de Nederlandse taal, woorden die de jongeren in de jaren zestig en zeventig gebruikten, zoals "gaaf" en "onwijs" zijn inmiddels zo algemeen geworden dat ze in de woordenboeken zijn opgenomen. Misschien gebeurt dat over een paat jaar ook wel met "fawaka" en "chillen".

Uiteraard houden de jongeren de trends ook goed in de gaten, want voor je het weet loop je achter. Maar op het schoolplein van de middelbare school leren de jongeren snel.

Lees het hele artikel én bekijk het woordenboek jongerentaal

17 november 2005

Taai misverstand

Geen lamskarbonades, geen varkenskarbonades, nee..........


grootmoeders karbonades.jpg

Foto en tekst: Pauline Montfoort

16 november 2005

Tweedehands kunstgebit

Deze advertentie was zowaar aangeplakt op de etalageruit van een Griekse winkel:

masela1.jpg

Wat schrijft deze winkelier allemaal?

Πωλείται (Poleítai) - Te koop

Ένα ζεύγος μασέλες (Éna zevgos maséles) - letterlijk een stel kunstgebitten, μασέλες (maséles) is het meervoud van μασέλα (maséla), kunstgebit. Echter, een stel kunstgebitten zeg je niet in het Nederlands voor een onder- en bovenstel samen, wel zou kunnen: een stel protheses; maar hou het maar gewoon op "een kunstgebit" (enkelvoud).

Λόγω θάνατου (Lógo thánatou) - in verband met/ met als reden/door een overlijden ( ο λόγος (o lógos) : de reden, ο θάνατος (o thánatos) : het overlijden

1ο δώρο : οδοντόκρεμα (odontókrema) - 1e cadeau : tandpasta
2ο δώρο : βουρτσάκι (vourtsáki) - 2e cadeau : borsteltje
3ο δώρο : μακαρόνια Ντεβετα Νο 7 (makarónia Deveta) - 3e cadeau : macaroni van het merk Deveta, nr. 7 (nummer-aanduiding is voor de dikte van de pasta)

De koper krijgt er nog een extra cadeautje bij .... (έξτρα δώρο) (éxtra dóro).. De vraag is nu: wat zou dat extraatje zijn? De pijl wijst naar het touw dat er naast hangt ( een stuk flostouw?) of naar het kleine donkerblauwe zakje dat aan het plakband bungelt. Wat zou daar in zitten? Een klodder tzatziki? Of een stukje eigengebakken mousaka?

Wat je leent moet je toch teruggeven?

Het is toch wat met die leenwoorden in de Nederlandse taal! Ik moet bekennen dat ik notoir ook verkeerd uitsprak. Het gekke is dat we het zelf blijkbaar niet zo goed meer weten. Het taalgenootschap 'Onze taal' vertelt tenminste dat de uitspraak [nootwaar] ook goed is. Het mag blijkbaar allebei... Maar deze oplossing helpt ons ook niet echt. Ik wil mijn kinderen goed leren praten, dus ik zou wel eens duidelijkheid willen over de uitspraak van deze leenwoorden. Leer ik ze bijvoorbeeld aaauto of oooto?

Aaauto of oooto?
Neem nu het woord auto. Volgens 'Onze taal' mag dat zowel worden uitgesproken als [oto] of als [outo] Zij schrijven hier het volgende over.

Het woord auto werd in 1899 voor het eerst in het Nederlands gesignaleerd. Volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal zou aan het begin van de twintigste eeuw de uitspraak [oto] het meest zijn gebruikt, onder invloed van de belangrijke rol die Frankrijk toen speelde in de auto-industrie. Wat ook kan hebben meegespeeld, is dat alleen de elite (de adel en de gegoede burgerij) in staat was zich een auto te veroorloven, en de voertaal binnen deze kringen was Frans. In de loop van de twintigste eeuw werd de uitspraak [outo] steeds gebruikelijker. De woordenboeken van Verschueren (1996), Koenen (1999) en Van Dale (1999) vermelden beide uitspraakvarianten. De [ou]-uitspraak mag dan aan de winnende hand zijn, [oto] is zeker nog niet verdwenen.

Uitspraak van leenwoorden
De Fransen zelf hebben er niet zoveel moeite mee om een leenwoord anders uit te spreken. We zijn het er blijkbaar over eens dat auto een Frans leenwoord is, dat afgeleid is van automobile. Maar de fransen hebben het zelf weer uit het Grieks (αυτοσ = zelf) en uit het Latijn (movere = bewegend). De Fransen hebben er geen probleem mee gehad om de uitspraak [avtos] in [oto] te veranderen. De Grieken zelf hebben het over αυτοκινιτα (zelfbewegend) als ze het over een auto hebben. In Rusland wordt weer een andere combinatie gemaakt: автомобил (avtomobil). In het Servokroatisch wordt afhankelijk van de streek de [ou]- en de [av] - klank gebruikt: To je moj auto - To je moj avto! (Dit is mijn auto) En zo komen we steeds dichter bij ons land. In het Duits wordt er ook niet over na gedacht om de Franse uitspraak over te nemen. Waarom zouden we dat dan wel doen? De Fransen plezieren we er in ieder geval niet mee, want die gebruiken vaker het woord voiture voor hun vierwielers.

Aaauto of oooto, het mag dus allebei? Maar ja, in de praktijk hebben mensen weinig met de afkomst van een woord. Ze spreken een woord uit zoals ze het thuis geleerd hebben. Maar dat kan nogal verschil uitmaken. De mensen die [outo] zeggen vinden [oto] nogal bekakt klinken en de mensen die [oto] zeggen, vinden de uitspraak [outo] nogal plat. Wat leer ik mijn zoontje van anderhalf? Mijn vrouw zegt [oto] en zelf zeg ik [outo] - een leuke variant op het tweetalig opvoeden!

Misschien moeten we een keuze maken en voor de duidelijkheid in het volgende groene boekje outo schrijven in plaats van auto. Of schept dat weer nieuwe verwarring en zeggen sommige mensen dan [oeto]?

14 november 2005

Notoire fout

Yes! Daar was hij weer! Vanavond bij Keyzer & De Boer Advocaten op Nederland 1. De meest notoire fout tegen de uitspraak in het Nederlands. O? U las notoir als [nootwaar]? Leest u dan vooral verder!

In het Nederlands wordt een enkele klinker kort uitgesproken: pot, ban, mus, bek. Door verdubbeling van die klinker in het schrift weet de lezer dat die lang moet worden uitgesproken: poot, baan, muur, beek. Enkele eeuwen geleden kon die klinkerverlenging ook worden gerealiseerd door een 'e' of 'i' aan de korte klinker toe te voegen. Het meest bekend, het meest zichtbaar, is vis tegenover vies. In eigennamen en plaatsnamen vindt u nog meer bekende voorbeelden. Mijn illustere naamgenoot Paul Haenen, de plaatsnamen Oisterwijk en Helvoirt. In beide plaatsnamen wordt 'oi' uitgesproken als [oo]. Men woont dus niet in [Waasterwijk] of in [Helvwaar(t)], maar dat laatste heb ik toch wel eens gehoord.

U voelt natuurlijk nattigheid, en terecht! Ook notoir wordt uitgesproken als [notoor]. Het is immers geen leenwoord uit het Frans zoals abattoir [abattwaar], trottoir [trottwaar] en boudoir [boedwaar], ook al komt notoir oorspronkelijk uit het Frans.

Gratis tip voor de scenarioschrijvers van Keyzer & De Boer Advocaten: Een officier van justitie neemt requisitoir. Geen [rekwisitwaar], maar wel [rekisitoor].

Prettige avond verder.

13 november 2005

Het Groot Dictee der NT2

Na het grote succes van 2004, organiseert een grote Nederlandse uitgeverij voor schoolboeken weer het Groot Dictee voor leerders van Nederlands als Tweede Taal.

Het Groot Dictee der NT2 is een dicteewedstrijd op 4 niveaus, om zoveel mogelijk anderstalige cursisten een kans te bieden. Vorig jaar deden ruim 5000 cursisten mee, de meesten waren ingeschreven aan een ROC. Begin december 2005 worden de dictees afgenomen.
Per niveau kan een groepsprijs en een individuele prijs worden gewonnen. De beste individuele cursisten uit de vier niveaugroepen worden de gelukkige bezitters van een prachtige fiets. De vier beste schoolgroepen mogen in de kerstvakantie naar het Kerstcircus in Rotterdam.

De taal van Sint en Piet

De lichaamstaal van Sinterklaas
Gisteren kwam Sinterklaas weer in Nederland. Onder zijn mijter heeft hij een talenknobbel. Dat zou je tenminste verwachten vanwege zijn afkomst (Bisschop van Myra - het huidige Turkije), zijn woonplaats (Madrid - Spanje) en zijn jaarlijkse uitje (Nederland). Menig moderne Sinterklaas spreekt ook een mondje Duits, Engels, Frans, maar ook Farsi, Arabisch, Servo-Kroatisch en Russisch. Ook zijn Pieten brabbelen een aardig eindje weg, hoewel traditiegetrouw met een Afrikaans accentje. Maar ook zonder woorden kunnen Sint en Piet zich goed redden. Wil jij weten wat Sint en Piet ons vertellen zonder één woord te spreken?

De gebaren van Sinterklaas
Sinterklaas heeft een rijke lichaamstaal waarmee hij iets kan duidelijk maken zonder te hoeven praten. We vroegen aan Sinterklaas om ons een paar houdingen en gebaren te demonstreren die hij veel gebruikt. Wil jij weten wat de sint ons vertelt zonder één woord te spreken? Klik op de foto's voor het goede antwoord.
Bekijk de gebaren van Sinterklaas

De emoties van Zwarte Piet

Niet alle Zwarte Pieten spreken goed Nederlands, maar als je wilt weten hoe Piet zich voelt hoef je soms alleen maar naar zijn gezicht te kijken. De lichaamstaal van Zwarte Piet is meestal erg expressief. Wil jij weten welke emotie Zwarte Piet ons toont zonder één woord te spreken? Klik op de foto's voor het goede antwoord.
Bekijk de emoties van Zwarte Piet

Κέλτικη αστρολογία

Από ποιό δέντρο έπεσες;
Zoek de periode op waarin je geboren bent, kijk welke boom daar bij hoort en lees vervolgens de bijbehorende verklaring eronder. (Vertalingen heb ik er bij gegeven!)

01/01 - 11/01 ---------- Έλατο (Den)
12/01 - 24/01 ---------- Πτελέα (Olm)
25/01 - 03/02 ---------- Κυπαρίσσι (Cipres)
04/02 - 08/02 ---------- Λεύκη (Populier)
09/02 - 18/02 ---------- Κέδρος (Ceder)
19/02 - 28/02 ---------- Πεύκο (Pijnboom)
01/03 - 10/03 ---------- Κλαίουσα,Ιτιά (Wilg)
11/03 - 20/03 ---------- Λεμονιά (Citroenboom)
21/03 -------------------- Βελανιδιά (Eik)
22/03 - 31/03 ---------- Φουντουκιά (Hazelaar)
01/04 - 10/04 ---------- Μελία (Lijsterbes)
11/04 - 20/04 ---------- Σφένδαμος (Esdoorn)
01/04 - 30/04 ---------- Φιστικιά (Notenboom)
01/05 - 14/05 ---------- Λεύκη (Populier)
15/05 - 24/05 ---------- Καστανιά (Kastanjeboom)
25/05 - 03/06 ---------- Απολιθωμένο (Es)
04/06 - 13/06 ---------- Γαύρος (Haagbeuk)
14/06 - 23/06 ---------- Συκιά (Vijgenboom)
24/06 -------------------- Σημύδα (Berk)
25/06 - 04/07 ---------- Μηλιά (Appelboom)
05/07 - 14/07 ---------- Έλατο (Den)
15/07 - 25/07 ---------- Πτελέα (Olm)
26/07 - 04/08 ---------- Κυπαρίσσι (Cipres)
05/08 - 13/08 ---------- Λεύκη (Populier)
14/08 - 23/08 ---------- Κέδρος (Ceder)
24/08 - 02/09 ---------- Πεύκο (Pijnboom)
03/09 - 12/09 ---------- Κλαίουσα, Ιτιά (Wilg)
13/09 - 22/09 ---------- Λεμονιά (Citroenboom)
23/09 -------------------- Ελιά (Olijfboom)
24/09 - 03/10 ---------- Φουντουκιά (Hazelaar)
04/10 - 13/10 ---------- Μελία (Lijsterbes)
14/10 - 23/10 ---------- Σφένδαμος (Esdoorn)
24/10 - 11/11 ---------- Φιστικιά (Notenboom)
12/11 - 21/11 ---------- Καστανιά (Kastanjeboom)
22/11 - 01/12 ---------- Απολιθωμένο (Es)
02/12 - 11/12 ---------- Γαύρος (Haagbeuk)
12/12 - 21/12 ---------- Συκιά (Vijgenboom)
22/12 -------------------- Οξιά (Beuk)
23/12 - 31/12 ---------- Μηλιά (Appelboom)

ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ (Eik)

απότομη φύση, γενναίος, δυνατός, άκαμπτος, ανεξάρτητος, ευαίσθητος, δεν του αρέσουν οι αλλαγές, κρατάει τα πόδια του στο έδαφος, άνθρωπος της δράσης.

robuuste natuur, dapper, sterk, onverzettelijk, onafhankelijk, gevoelig, houdt niet van veranderingen, blijft met beide benen op de grond staan, actief persoon.

ΓΑΥΡΟΣ (Haagbeuk)

της ψυχρής ομορφιάς, νοιάζεται για την εμφάνισή του και την κατάστασή του, καλή γεύση, δεν είναι εγωιστής, κάνει την ζωή όσο πιο άνετη μπορεί να γίνει, καθοδηγεί μία λογική και πειθαρχημένη ζωή, ψάχνει για ευγένεια και αναγνώριση σε έναν αισθηματικό σύντροφο, ονειρεύεται ασυνήθιστους εραστές, είναι σπανίως χαρούμενος με τα αισθήματά του, δυσπιστεί τους περισσότερους ανθρώπους, δεν είναι ποτέ σίγουρος για τις αποφάσεις του, πολύ ευσυνείδητος.

van koele schoonheid, geeft om zijn voorkomen (looks) en zijn conditie, goede smaak, is geen egoïst, maakt het leven zo comfortabel mogelijk, leidt een gematigd en gedisciplineerd leven, zoekt naar vriendelijkheid en erkenning in een emotionele partner, droomt over ongebruikelijke minnaars, is zelden gelukkig met zijn gevoelens, wantrouwt de meeste mensen, is nooit zeker van zijn beslissingen, erg nauwgezet.

ΕΛΑΤΟ ( Den)

εκπληκτική γεύση, αξιοπρέπεια, σοφιστικέ, αγαπάει οτιδήποτε ωραίο, μελαγχολικός, πεισματάρης, τείνει στον εγωισμό αλλά νοιάζεται για τους κοντινούς του, κάπως μετριόφρων, πολύ φιλόδοξος, ταλαντούχος, επιμελής, αδιαφιλονίκητος εραστής, πολλούς φίλους, πολλούς εχθρούς, πολύ αξιόπιστος.

verrassende smaak, waardigheid, sophisticated/gekunsteld, houdt van alles dat mooi is, zwaarmoedig, koppig, neigt naar egoïsme maar houdt van degenen die hem na staan, nogal bescheiden, erg ambitieus,
getalenteerd, vlijtig, ontevreden minnaar, heeft veel vrienden, veel vijanden, erg betrouwbaar.

ΕΛΙΑ (Olijfboom)

αγαπάει τον ήλιο, ζεστά και ευγενικά αισθήματα, λογικός, ισορροπημένος, αποφεύγει τις επιθέσεις και την βία, ανεχτικός, εύθυμος, ήρεμος, πολύ καλή αίσθηση της δικαιοσύνης, ευαίσθητος, ευσυγκίνητος, ελεύθερος από ζήλια, αγαπάει το διάβασμα και την παρέα των σοφιστικέ ανθρώπων.

houdt van de zon, warme en vriendelijke gevoelens, redelijk, evenwichtig, ontwijkt agressie en geweld,
tolerant, opgewekt, kalm, goed ontwikkeld gevoel voor rechtvaardigheid, gevoelig, meevoelend, vrij van jaloezie, houdt van lezen en het gezelschap van wereldse mensen.

ΚΑΣΤΑΝΙΑ (Kastanjeboom)

ασυνήθιστης ομορφιάς, δεν θέλει να εντυπωσιάζει, πολύ καλά αναπτυγμένη αίσθηση δικαιοσύνης, ζωντανός, ενδιαφέρων, ένας γεννημένος διπλωμάτης, αλλά ερεθίζεται εύκολα και ευαίσθητος στην παρέα, συχνά λόγω έλλειψης αυτοπεποίθησης, μερικές φορές ενεργεί με υπεροχή, νιώθει μη κατανοητός, αγαπάει μόνο μία φορά, έχει δυσκολίες στην εύρεση συντρόφου.

van ongewone schoonheid, wil geen indruk op anderen maken, goed ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel, levendig, geinteresseerd, een geboren diplomaat, maar raakt makkelijk geprikkeld en gevoelig in gezelschap, vaak door een gebrek aan zelfvertrouwen, gedraagt zich soms superieur, voelt zich niet begrepen, heeft maar één liefde in zijn/ haar leven, heeft moeite met het vinden van een partner.

ΚΕΔΡΟΣ (Ceder)

σπάνιας ομορφιάς, ξέρει πώς να προσαρμόζεται, του αρέσει η πολυτέλεια, της καλής υγείας, ούτε κατά διάνοια ντροπαλός, τείνει να περιφρονεί τους άλλους, αυτοπεποίθηση, αποφασιστικότητα, ανυπόμονος, του αρέσει να εντυπωσιάζει τους άλλους, πολλά ταλέντα, επιμελής, υγιεινή αισιοδοξία, περιμένει για την μία αληθινή αγάπη, ικανός να παίρνει γρήγορες αποφάσεις.

zeldzame schoonheid, weet zich aan te passen, houdt van luxe, goede gezondheid, absoluut niet verlegen, heeft de neiging om neer te kijken op anderen, zelfbewust, vastberadenheid, ongeduldig, houdt ervan om indruk te maken op anderen, veel talenten, vlijtig, gezond optimisme, wacht op die ene ware liefde, is in staat om snelle beslissingen te maken.

ΚΥΠΑΡΙΣΣΙ (Cipres)

δυνατός, μυώδης, προσαρμοστικός, παίρνει ότι έχει η ζωή να δώσει, ικανοποιημένος, αισιόδοξος, ποθεί λεφτά και αναγνώριση, μισεί την μοναξιά, παθιασμένος εραστής που δεν μπορεί να ικανοποιηθεί, πιστός, ευέξαπτος, απείθαρχος, σχολαστικός, και αδιάφορος.

sterk, gespierd, flexibel, neemt wat het leven te bieden heeft, tevreden, optimistisch, verlangt naar geld en erkenning, haat eenzaamheid, gepassioneerde minnaar/minnares die niet snel tevreden is, trouw, heetgebakerd, weerbarstig, pedant, onverschillig.

ΛΕΜΟΝΙΑ (Citroenboom)

δέχεται ότι σερβίρει η ζωή με έναν σύνθετο τρόπο, μισεί τους τσακωμούς, το στρες και τον μόχθο, δεν του αρέσει η τεμπελιά και η αργία, μαλακός και εύκαμπτος , κάνει θυσίες για τους φίλους, πολλά ταλέντα αλλά όχι αρκετά επίμονος για να τα κάνει να ανθίσουν, συχνά γκρινιάζει και παραπονιέται, πολύ ζηλιάρης αλλά πιστός.

accepteert wat het leven te bieden heeft op een ingewikkelde manier, haat vechten, stress en inspanning, heeft een hekel aan luiheid en niksdoenerij, zacht en bedaard, maakt offers voor vrienden, veel talenten maar niet vasthoudend genoeg om ze tot ontplooiing te brengen, zeurt en klaagt vaak, erg jaloers maar trouw.

ΛΕΥΚΗ (Populier)

μοιάζει πολύ διακοσμητικός, όχι πολύ αυτοπεποίθηση, γενναίος μόνο εάν είναι απαραίτητο, χρειάζεται καλή διάθεση και ευχάριστο περίγυρο, πολύ επιλεκτικός, συχνά μοναχικός, μεγάλη έχθρα, καλλιτεχνική φύση, καλός οργανωτής, τείνει στην φιλοσοφία, αξιόπιστος σε κάθε κατάσταση, παίρνει την συνεργασία πολύ σοβαρά.

ziet er erg decoratief uit, niet erg zelfverzekerd, alleen dapper als het nodig is, heeft welwillendheid en plezierige omgeving nodig, erg kieskeurig, vaak eenzaam, grote vijandigheid, artistieke aard, goede regelaar, neigt naar filosofie, betrouwbaar in elke situatie, neemt het partnerschap/ samenwerken heel serieus.

ΜΕΛIΑ (Lijsterbes)

γεμάτος από γοητεία, εύθυμος, προικισμένος, χωρίς εγωισμό, του αρέσει να τραβάει την προσοχή, αγαπάει την ζωή, κίνηση, ανησυχία, και ακόμα περιπλοκή, είναι συγχρόνως εξαρτημένος και ανεξάρτητος, καλή γεύση, καλλιτεχνικός, φλογερός, αισθηματικός, καλή παρέα, αλλά δεν συγχωρεί.

vol charme, opgewekt, getalenteerd, niet egoistisch, houdt ervan de aandacht te trekken, houdt van het leven, beweging, rusteloosheid, en zelfs complicaties, is tegelijkertijd afhankelijk en onafhankelijk, goede smaak, artistiek, gepassioneerd, emotioneel, goed gezelschap, maar vergeeft niet.

Απολιθωμένο (Es)

ασυνήθιστα ελκυστικός, κεφάτος, παρορμητικός, απαιτητικός, δεν νοιάζεται για κριτική, φιλόδοξος, έξυπνος, ταλαντούχος, του αρέσει να παίζει με την φωτιά, μπορεί να γίνει εγωιστής, πολύ αξιόπιστος και αντάξιος εμπιστοσύνης, πιστός και φρόνιμος εραστής, μερικές φορές το μυαλό εξουσιάζει την καρδιά, αλλά παίρνει την συνεργασία στα πολύ σοβαρά.

buitengewoon aantrekkelijk, levendig, impulsief, veeleisend, geeft niet om kritiek, ambitieus, intelligent,
getalenteerd, speelt graag met vuur (fig.), kan egoistisch zijn, erg betrouwbaar, trouw en liefhebber van fatsoen/netheid, het brein regeert soms over het hart, maar neemt het partnerschap/ de samenwerking erg serieus.

ΜΗΛΙΑ (Appelboom)

ελαφριάς στήριξης, πολύ γοητεία, εμφάνιση και έλξη, ευχάριστη αύρα, ερωτότροπος, περιπετειώδης, ευαίσθητος, πάντα ερωτευμένος, θέλει να αγαπάει και να αγαπιέται, πιστός και τρυφερός σύντροφος, πολύ γενναιόδωρος, επιστημονικά ταλέντα, ζει για το σήμερα, ένας ελεύθερος από έγνοιες φιλόσοφος με φαντασία..

tengere bouw, veel charme, goed voorkomen en aantrekkingskracht, aangename aura, flirterig, avontuurlijk, gevoelig, altijd verliefd, wil liefhebben en bemind worden, trouwe en tedere partner, erg gul, wetenschappelijke talenten, leeft van dag tot dag, een zorgeloze filosoof met fantasie.

ΟΞΙΑ (Beuk)

έχει καλή γεύση, νοιάζεται για την εμφάνισή του, υλιστής, καλή οργάνωση της ζωής και της καριέρας, οικονομικός, καλός ηγέτης, δεν παίρνει μη απαραίτητα ρίσκα, λογικός, θαυμάσια ισόβια συντροφιά, τρελαίνεται να κρατιέται σε φόρμα (δίαιτες, σπορ, κλπ.)

heeft een goede smaak, geeft om zijn uiterlijk, materialistisch, goede organisatie van leven en carrière, zuinig, goede leider, neemt geen onnodig risico, redelijk, uitstekende levenspartner, dol op fit blijven (diëten, sporten, etc.)

ΠΕΥΚΟ (Pijnboom)

αγαπάει την ευχάριστη παρέα, πολύ απότομος, ξέρει πώς να κάνει την ζωή άνετη, πολύ δραστήριος, φυσικός, καλή παρέα, αλλά σπάνια φιλικός, ερωτεύεται εύκολα αλλά το πάθος του σβήνει γρήγορα, εγκαταλείπει εύκολα, όλα τον απογοητεύουν μέχρι να βρει το ιδανικό του, άξιος εμπιστοσύνης, πρακτικός.

houdt van aangenaam gezelschap, erg robuust, weet hoe hij het leven comfortabel moet maken, erg actief, natuurlijk, goed gezelschap, maar zelden vriendelijk, wordt snel verliefd maar de vlam dooft snel, geeft snel op, alles valt tegen tot hij zijn ideaal heeft gevonden; betrouwbaar, praktisch.

ΠΤΕΛΕΑ (Olm)

ευχάριστη όψη, γουστόζικα ρούχα, δυνατές απαιτήσεις, τείνει να μην ξεχνάει λάθη, εύθυμος, του αρέσει να οδηγεί αλλά όχι να υπακούει, ειλικρινής και πιστός σύντροφος, του αρέσει να παίρνει αποφάσεις για άλλους, γενναιόφρων, γενναιόδωρος, καλή αίσθηση του χιούμορ, πρακτικός.

aangenaam voorkomen, smaakvolle kleding, stelt hoge eisen, heeft de neiging om fouten niet te vergeven, opgewekt, houdt ervan om te leiden maar niet om te gehoorzamen, eerlijke en trouwe partner, houdt ervan om beslissingen te maken voor anderen, grootmoedig, gul, goed gevoel voor humor, praktisch.

ΣΗΜΥΔΑ (Berk)

ζωντανός, ελκυστικός, κομψός, φιλικός, απαιτητικός, μετριόφρων, δεν του αρέσει τίποτα το υπερβολικό, απεχθάνεται το χυδαίο, αγαπάει την ζωή στην φύση και στην ηρεμία, όχι πολύ παθιασμένος, γεμάτος από φαντασία, μικρή φιλοδοξία, δημιουργεί μία ήρεμη και ευχάριστη ατμόσφαιρα.

levendig, aantrekkelijk, elegant, vriendelijk, veeleisend, bescheiden, houdt niet van extremen, verafschuwt vulgariteit, houdt van het leven in de natuur en de stilte, niet erg gepassioneerd, fantasierijk, beetje ambitieus, creëert een kalme en tevreden atmosfeer.

ΣΥΚΙΑ (Vijgenboom)

πολύ δυνατός, λιγάκι ισχυρογνώμων, ανεξάρτητος, δεν επιτρέπει αντιφάσεις ή διαφωνίες, αγαπάει την ζωή, την οικογένειά του, τα παιδιά και τα ζώα, λιγάκι κοινωνική πεταλούδα, καλή αίσθηση του χιούμορ, του αρέσει η αδράνεια και η τεμπελιά των πρακτικών ταλέντων και της εξυπνάδας.

erg sterk, beetje eigenwijs, onafhankelijk, laat geen tegenstrijdigheden toe, houdt van het leven, zijn familie, kinderen en dieren, een beetje een sociale vlinder, goed gevoel voor humor, houdt van traagheid en luiheid van praktische talenten en intelligentie.

ΣΦΕΝΔΑΜΟΣ (Esdoorn)

ένα όχι συνηθισμένο άτομο, γεμάτος από φαντασία και γνησιότητα, ντροπαλός και επιφυλακτικός, φιλόδοξος, περήφανος, αυτοπεποίθηση, πεινασμένος για νέες εμπειρίες, μερικές φορές νευρικός, έχει πολλές πολυπλοκότητες, καλή μνήμη, μαθαίνει εύκολα, μπερδεμένη ερωτική ζωή, ξέρει να εντυπωσιάζει.

geen gewoon persoon, vol met fantasie en originaliteit, verlegen en gereserveerd, ambitieus, trots, zelfverzekerd, hongerig voor nieuwe ervaringen, soms nerveus, heeft veel complexiteiten, goed geheugen, leert gemakkelijk, gecompliceerd liefdesleven, weet indruk te maken.

ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑ (Hazelaar)

γοητευτικός, χωρίς απαιτήσεις, πολύ κατανοητικός, ξέρει πώς να κάνει εντύπωση, ενεργός αγωνιστής για κοινωνικούς σκοπούς, δημοφιλής, μελαγχολικός και παράξενος εραστής, ειλικρινής, και επιεικής σύντροφος, ακριβής αίσθηση δικαιοσύνης.

charmant, niet veeleisend, erg begripvol, weet indruk te maken, actieve strijder voor sociale doelen, populair, melancholiek, wispelturige minnaar, eerlijke en tolerante partner, nauwgezet gevoel voor oordeel.

ΦΥΣΤΙΚΙΑ (-Wal-notenboom)

άκαμπτος, περίεργος και γεμάτος αντιθέσεις, συχνά εγωιστής, επιθετικός, αριστοκράτης, πλατύς ορίζοντας, απρόσμενες αντιδράσεις, αυθόρμητος, χωρίς όρια φιλοδοξία, χωρίς ευκαμψία, δύσκολος και ασυνήθιστος σύντροφος, δεν αρέσει πάντα αλλά συχνά θαυμάζεται, πολυμήχανη στρατηγική, πολύ ζηλιάρης και φλογερός, χωρίς συμβιβασμούς.

meedogenloos, vreemd en vol tegenstrijdigheden, vaak egoistisch, strijdlustig, nobel, brede horizon, onverwachte reacties, spontaan, tomeloze ambitie, niet flexibel, moeilijke en ongewone partner, niet altijd geliefd maar vaak bewonderd, ingenieuze strateeg, erg jaloers en gepassioneerd, maakt geen compromissen.

ΚΛΑΙΟΥΣΑ, ΙΤΙΑ (-Treur-wilg)

ωραίος αλλά γεμάτος μελαγχολία, ελκυστικός, πολύ ευσυγκίνητος, αγαπάει οτιδήποτε ωραίο και γευστικό, αγαπάει τα ταξίδια, ονειροπόλος, ακούραστος, ιδιότροπος, ειλικρινής, μπορεί να επηρεαστεί αλλά δεν είναι εύκολος για συμβίωση, απαιτητικός, καλή διαίσθηση, υποφέρει στην αγάπη αλλά βρίσκει μερικές φορές έναν σύντροφο άγκυρα.

mooi maar vol melancholie, aantrekkelijk, erg meevoelend, houdt van alles wat mooi en smaakvol is, houdt van reizen, een dromer, onvermoeibaar, eigenaardig, eerlijk, kan beinvloed worden maar is niet makkelijk om mee te leven, veeleisend, goede intuitie, lijdt in de liefde maar vindt soms een verankerende partner.


12 november 2005

Toespraak Prinses Laurentien bij 25e Congres Genootschap Onze Taal

laurentien.jpg

Rijksvoorlichtingsdienst Het Koninklijk Huis

Dames en heren,

Enigszins verlegen sta ik hier voor u. U kunt zich voorstellen dat het voor mij een grote uitdaging was: een toespraak te schrijven voor dit bijzondere Genootschap, voor zoveel taaldeskundigen en over zo'n complex en prikkelend thema waarover de meest uiteenlopende meningen bestaan. Natuurlijk had ik de hulp kunnen inroepen van de Taaladviesdienst van uw Genootschap en dan met name van de dienst die "teksten volledig herschrijft". Er was ongetwijfeld een schitterend verhaal uitgekomen. Deze verleiding heb ik weerstaan. Als uw nieuwe Beschermvrouwe vond ik het passender enkele persoonlijke gedachten met u te delen over waarom taal, en in het bijzonder de Nederlandse taal, mij zo bezighoudt. En waarom ik met groot genoegen deze functie heb aanvaard.

Lees het complete artikel op Nieuwsbank.nl

11 november 2005

Poezie in gebarentaal


Voor het eerst in de geschiedenis van Poetry International werd dit jaar speciale aandacht besteed aan poezie in gebarentaal. Dove en horende toeschouwers konden genieten van voordrachten van gebarende dichters uit binnen -en buitenland

Uit Nederland traden Wim Emmerik en Giselle Meyer op. Vertalers Robert-Jan Henkes en Erik Bindervoet vertelden over de ontwikkeling van gebarentaal in het algemeen en gebarenpoezie in het bijzonder. Zij maakten het publiek deelgenoot van de problemen waar vertalers op stuiten bij het vertalen van gebarengedichten. Alle taaluitingen werden simultaan vertaald in Nederlandse Gebarentaal, British Signed Language, Nederlands en Engels.
Het is te hopen dat de organisatie van Poetry International beseft dat gebarenpoezie niet alleen als exotisch fenomeen interessant is, maar letterlijk vanzelfsprekend tussen de andere veeltalige poezie past.

Christus met een kleine c?

paardebloemen4.jpg

Schrijf je christus met een kleine c? Is palmzondag zijn hoofdletter kwijtgeraakt, terwijl seculiere feestdagen juist wel een kapitaal krijgen? Is het Groene Boekje van zijn geloof gevallen?

Ko van den Boom

Verantwoordelijk voor deze spellingbijbel is de Nederlandse Taalunie, waarin Nederland, België en Suriname samenwerken op het gebied van de Nederlandse taal, taalonderwijs en letteren. We bezoeken hun website en vinden een overzicht met alle woorden die een andere schrijfwijze hebben gekregen. Het zijn er een kleine duizend, oftewel één procent van het totaal van ruim 100.000 woorden. Een greep.

Klik hier om het complete artikel te lezen

10 november 2005

Hogeschool van Amsterdam wint Europese Talenprijs 2005!

Zaterdag 5 november heeft het internationale project van het Instituut voor Informatica de
Europese onderscheiding voor Innovatieve Vreemdetalenprojecten ontvangen. Dit instituut
kreeg de prijs voor het project 'Improving the succes of ICT-projects - Quality
Assurance'. De uitreiking vond plaats tijdens de landelijke studiedag van Levende Talen
in Utrecht.

Docenten en studenten waren afgelopen zaterdag aanwezig op deze studiedag om het project
te presenteren aan publiek en jury. De jury was onder de indruk en besloot dat het
project van het Instituut voor Informatica (IvI) van de Hogeschool van Amsterdam
één van de drie prijswinnaars is. De prijs werd uitgereikt door mevrouw mr.
drs. C. Kervezee inspecteur-generaal van de Inspectie van het Onderwijs. Naast de
onderscheiding ontving het IvI een cheque van 2.000,- euro. Bovendien mag het IvI een
jaar lang het Europees talenlabel voor innovatief talenonderwijs voeren.

Lees hier het complete persbericht

Taalprijs voor Freek de Jonge

freek_de_jonge.jpg

UTRECHT (ANP) - Cabaretier Freek de Jonge ontvangt zaterdag in Utrecht de Groenman-taalprijs. De Jonge krijgt de onderscheiding tijdens een congres van het Genootschap Onze Taal.

De jury typeert De Jonge als een taalvirtuoos en zijn taalgebruik als helder, ontroerend, kolderiek en eenvoudig. Bovendien wordt hij een vertegenwoordiger van een traditie genoemd die echt Nederlands is: de prekende retoriek van de dominee.

Lees hier het volledige artikel

09 november 2005

Pekela organiseert weer Grunneger Schriefwedstried

De gemeente Pekela gaat in 2006 weer een 'schriefwedstried' in het Groninger dialect organiseren. De gemeente doet dat al een aantal jaren, maar inmiddels niet meer jaarlijks. Door de teruglopende belangstelling en het bijna niet veranderende deelnemersveld werd in 2002 besloten de schriefwedstried eens per twee jaar te gaan houden. Daaraan kan worden deelgenomen door inwoners van de gemeente Pekela. De deelnemers zijn verdeeld in twee leeftijdscategoriën, t.w. jeugd t/m 18 jaar en volwassenen. Het gaat daarbij zowel om verhalen als gedichten die van eigen hand moeten komen. De winnaars nemens vervolgens automatisch deel aan de Provinciale Wedstrijd. Omdat ook provinciaal gezien de belangstelling voor deelname terugloopt, wil de Stichting Grunneger Toal zorgen voor nieuwe impulsen, omdat zij groot belang hecht aan de Grunneger Toal en de voortzetting van de gemeentelijk georganiseerde activiteiten ter bevordering van het dialect en kennis van de Grunneger toal.

Lees hier het volledige artikel

Advies taalbeleid 0-6 jarigen Den Haag

Het taalbeleid 0-6 jarigen in den Haag maakt onderdeel uit van het stedelijke taalbeleid in de stad. De gemeente is verplicht om, in samenwerking met het veld, een lokaal taalbeleid te ontwikkelen in het kader van achterstandsbestrijding. Deze verplichting is gebaseerd op het Landelijk Beleidskader Onderwijsachterstanden 2002 - 2006. Het Lokaal Taalbeleid is gericht op:


  • de beheersing van de Nederlandse taal door doelgroepkinderen en hun ouders;
  • het wegnemen van belemmeringen die zich bij de uitvoering van dat beleid voordoen;
  • de ondersteuning van integraal taalbeleid en de implementatie daarvan op school en in de klas;
  • het stimuleren en mede organiseren van buitenschools aanbod dat gerelateerd is aan het onderwijs in de school, in samenwerking met scholen en andere instellingen.

Hier kunt u het volledige artikel uit Onderwijsachterstanden lezen

'Taal voor truckers' in de prijzen

Maastricht - Afgelopen weekend heeft de Talenacademie Nederland in Maastricht de Europese Onderscheiding voor Innovatieve Vreemdetalenprojecten in de wacht gesleept. Deze onder-scheiding wordt jaarlijks verleend aan projecten die uit-munten door een betere en nieuwe manier van talen leren.

Bij 'Taal voor Truckers' is die verbetering enerzijds de specifieke taal die vrachtwagen chauffeurs nodig hebben en die niet te vinden is normaal cursusmateriaal. Hoe zeg je tachograaf in het Duits of ventilatorriem in het Engels? Met de handige boekjes uit dit project weet een chauffeur dat dit “Fahrtenschreiber” en “fan belt” is.

Lees hier het complete artikel uit Blik op Nieuws.nl- Limburg

Griekse Mac

Slim fat bij de Griekse Mac?

SlimFat.jpg

Dit is wat er staat:

SlimFat2.jpg


08 november 2005

Over verandering valt niet te twisten

Het klimaat verandert, de mensen veranderen, de taal verandert. Dit zijn gegevens die de geschiedenis ons heeft geleerd. Soms gaan deze veranderingen gelijkmatig en op andere momenten vinden ze abrubt, onverwacht en op een onnavolgbare manier plaats. Misschien heeft het met de stand van de sterren te maken, maar het lijkt of de snelle en onverwachte veranderingen in deze tijd op alle fronten plaatsvinden. Over deze veranderingen valt weinig te twisten. In ieder geval zijn er wat betreft spellingsveranderingen vóór- en tegenstanders en dragen ook onze Zuiderburen een steentje bij: 'Eindelijk een spellingshervorming', schrijft Tom Naegels in 'Spijkerschrift'.

Eindelijk, een spellinghervorming
Eindelijk nog eens een spellinghervorming! Ik vroeg me al af waar ze bleef. Ik bedoel maar: als de spelling te lang dezelfde blijft, dan krijg je mensen die de regeltjes echt gaan beheersen, en waar zouden we dan staan? Dan krijg je een kloof tussen wie kan spellen en wie dat niet kan. God beware ons, zeg. Regelmatig een hervorming leidt tot een gezonde onduidelijkheid: niemand kan spellen, iedereen is gelukkig. Regelmatige veranderingen doen je de spelling relativeren. Ze is mensenwerk, net als onze taal in haar geheel. Dat is de essentie, het allerbelangrijkste, dat niemand mag vergeten: het Nederlands is een taal van mensen, niet van freaks.

Bron - en verder lezen: SPIJKERSCHRIFT

07 november 2005

't Krijk der Frannen

Auteur: Ewoud Sanders
NRC 7 November 2005

Ik blijf niet dooremmeren over het nieuwe Groene Boekje, maar er moet nog één onderwerp worden besproken, namelijk: de woordafbrekingen. Lezers die vinden dat er in de wereld belangrijker dingen zijn dan woordafbrekingen hebben volkomen gelijk, maar dat wil niet zeggen dat ze volstrekt onbelangrijk zijn. Een verkeerd afgebroken woord - je vindt ze dagelijks in de krant - kan heel storend zijn. Storend omdat het de vaart uit het lezen haalt. Wat betekent bijvoorbeeld douch/egel en wat valt er te zien op een groepsex/positie? Én storend omdat lezen ook een esthetisch genoegen kan zijn: een foute woordafbreking bezorgt sommigen ru/grillingen.

Laten we niet de krant - per definitie een haastproduct - maar een boek als uitgangspunt nemen. Bij uitgeverijen doen redacteuren en correctoren hun uiterste best om te voorkomen dat er afbreekfouten in hun boeken staan. Veel zetters maken gebruik van elektronische afbreekprogramma's, maar dan nog kan er het nodige misgaan. De meeste fouten zijn makkelijk en op basis van intuïtie op te lossen: auto/psie, ges/lachtsdelen, vide/omarkt - je hebt geen naslagwerken nodig om dit te corrigeren. Maar er zijn veel twijfelgevallen en dan komt al snel het Groene Boekje in beeld, de officiële spellinggids van het Nederlands.

Er is op gewezen dat het nieuwe Groene Boekje 'pas' op 1 augustus volgend jaar van kracht wordt. Dat is juist, maar natuurlijk zijn uitgevers het nu al, meteen na het verschijnen, gaan gebruiken, want je wilt dat je boeken wat de spelling betreft zo actueel mogelijk zijn.

Vorige week had ik hierover mailcontact met de productieafdeling van een van de grootste Amsterdamse uitgevers. Dat begon met een vraag: ,,Is er ergens een overzicht van alle woordafbrekingen die zijn veranderd in het Groene Boekje? Wij worden er hier erg onzeker van, nu blijkt dat we alles ineens moeten opzoeken: Fran/krijk! Catas/

trofe! Diag/nose! Illus/tratie! Mijn collega heeft het Groene Boekje zowat het raam uitgegooid, in een vlaag van woede, vanwege dat Fran/krijk.''

Het antwoord luidde: nee, zo'n overzicht ontbreekt, en ja, er zijn inderdaad veel afbrekingen gewijzigd, want het was, volgens het Groene Boekje van 1995, cata/strofe, dia/gnose, illu/stratie. Dat het nieuwe Groene Boekje nu aanbeveelt om Frankrijk (het Rijk der Franken) af te breken als Fran/krijk (het Krijk der Frannen), is een vergissing, maar het is interessant om te zien waar die vergissing vandaan komt.

De regels voor woordafbrekingen worden uitgelegd in de Leidraad bij het Groene Boekje. Wat daar staat is overzichtelijk en helder geformuleerd. Een hoofdregel is bijvoorbeeld dat we afbreken tussen de delen van een samenstelling: hoofd/regel. Maar wat er niet bij staat is wat de samenstellers van woordenboeken te horen hebben gekregen: dat woorden die uit een andere taal zijn geleend, niet als een samenstelling moeten worden beschouwd, maar als een ongeleed (een niet-samengesteld) woord.

De achterliggende gedachte is dat niet iedereen weet of een woord wel of niet uit een andere taal komt. Catastrofe wordt dus niet langer gezien als een van oorsprong Grieks woord dat uiteenvalt in cata en strofe, maar als een ongeleed woord, en bij die woorden komt de afbreking doorgaans tussen de s en de t (vandaar nu catas/trofe). Fran/krijk is dus per ongeluk, maar volgens een bepaalde logica, aangezien voor een ongeleed leenwoord.

Erger vind ik die achterliggende gedachte: doordat de regels voor afbrekingen zijn veranderd, heb je niet veel meer aan je talenkennis, en bovendien wordt nergens in het Groene Boekje uitgelegd tussen welke lettercombinaties afbrekingen gebruikelijk zijn. Voor die paar mensen die zich wél druk maken over woordafbrekingen, heeft dit tot gevolg dat ze minder dan voorheen kunnen terugvallen op hun intu/itie

Het belang van juiste interpunctie

Bij het schrijven gebruiken we komma's, punten, uitroeptekens en vraagtekens. Zo maken we de lezer duidelijk waar hij moet pauzeren en waarop hij nadruk dient te leggen. Als we zouden schrijven zonder leestekens, is dat hetzelfde als - monotoon - spreken zonder pauzes, intonatie en lichaamstaal. Als we spreken zonder enige nadruk of schrijven zonder interpunctie kan de hele betekenis van wat we willen laten weten verloren gaan. Verschillende interpunctie, kan een boodschap een totaal andere inhoud en betekenis geven, zoals het volgende voorbeeld duidelijk maakt.

Probeer de onderstaande zin eens hardop voor te lezen.

Dear John I want a man who knows what love is all about you are generous kind thoughtfull people who are not like you admit to being useless and inferior you have ruined me for other men I yearn for you I have no feelings whatsoever when we're apart I can be forever happy will you let me be yours Gloria

Wat heb je nu eigenlijk gezegd?

De bovenstaande zin is bijna onleesbaar. Als we hier leestekens aan toevoegen, wordt het opeens een betekenisvolle zin. De boodschap verschilt echter nogal, afhankelijk van waar we pauzeren in deze zin en op welke woorden we de nadruk leggen. Zie het verschil maar eens hieronder:

Dear John,
I want a man who knows what love is all about. You are generous, kind, thoughtfull. People who are not like you, admit to being useless and inferior. You have ruined me for other men. I yearn for you! I have no feelings whatsoever when we're apart. I can be forever happy. Will you let me be yours?
Gloria

Als we de komma's en punten anders plaatsen, krijgt de zin een totaal andere betekenis.

Dear John,
I want a man who knows what love is. All about you are generous, kind, thoughtfull people, who are not like you. Admit to being useless and inferior. You have ruined me. For other men I yearn. For you, I have no feelings whatsoever. When we're apart, I can be forever happy. Will you let me be?
Yours Gloria

Bron: Understanding Body Language in a week
Geoff Ribbens en Richard Thompson

06 november 2005

Οπτικά Παπακώστα (Optiká Papakósta)

Bomen worden in Griekenland veelvuldig gebruikt om aankondigingen op te hangen voor van alles en nog wat.
Deze Griekse opticien heeft een wel heel originele manier gevonden om reclame voor zijn zaak te maken:

optika.jpg

Vertaald:

De volgende keer dat u de bus mist, niet omdat u te laat was, maar omdat u 'm niet goed zag, ligt de oplossing achter u.

Optische/visuele middelen Papakosta

Grote kortingen en aanbiedingen.

Bijzondere theorieën over oorsprong van taal

De meeste taalonderzoekers wagen zich niet aan een speculatie over het begin van taal. Dat ligt zo ver terug in het verleden, dat iedere poging bij voorbaat zinloos lijkt. Desondanks zijn er verschillende theorieen ontwikkeld, vooral in de vorige eeuw. Een aantal van die theorieen is gerangschikt door de Deense taalgeleerde Otto Jespersen (1860-1943). Ze dragen vaak de spotnaam die door tegenstanders gegeven is.

1. De `waf-waf-theorie' (Eng: bow-wow)
Taal is ontstaan uit de imitatie van natuurlijke geluiden. `Waf-waf' komt voort uit het gekef van een hond en zou dit beest aanduiden, zoals een `miauw-miauw' een kat enzovoort.

2. De `bah-bah-theorie' (Eng: pooh-pooh)
De oorsprong ligt in instinctieve, emotionele kreten als gevolg van walging (bah!), pijn (au!) of blijdschap (joepie!).

3. De `bim-bam-theorie' (Eng: ding-dong)
Woorden zijn begonnen als een reactie op prikkels uit de omgeving; een bepaalde indruk gaf aanleiding tot een uiting, wat als het ware een inwendige klok deed luiden of een bel rinkelen. Het zien van een varken zou de mens bijvoorbeeld vanzelf het woord `zwijn' in de mond leggen. Deze theorie is vooral gebaseerd op de soms wonderlijke harmonie tussen klank en betekenis van een woord (bijvoorbeeld mooi, slet, kluns).

4. De `hee-hup-theorie' (Eng: yo-he-ho)
De kiem van taal ligt in de ritmische geluiden die een groep mensen onwillekeurig maakt bij een gemeenschappelijke inspanning; men houdt de adem vast en laat die bij ontspanning ontsnappen, waardoor vanzelf kreunende en grommende klanken te horen zijn. Taaluitingen zijn dus geboren uit samenwerking, met verzoeken om hulp of bevelen.

5. De `la-la-theorie' (van Jespersen zelf)
Deze benadert taal vooral van de romantische kant: ze komt voort uit geluiden die met zang, muziek, liefde en spel samenhangen. Taal was in eerste instantie niet opgebouwd uit losse primitieve klanken, maar ontstond uit een doelmatige vereenvoudiging van lange en ingewikkelde klankclusters, die eerder informatie overbrachten.

6. De `mjam-mjam-theorie' (of mondgebaartheorie)
Deze ziet taal als de uitkomst van een soort pantomime, waarbij bewegingen van het lichaam bewust of onbewust gekopieerd werden door de mond. Het eetgeluid `mjam-mjam' wordt nog steeds universeel begrepen, evenals `slurp-slurp' voor drinken.

7. De `aai-aai-theorie' (om in stijl te blijven - de betere naam is contacttheorie)
Taal is het gevolg van de instinctieve behoefte van de mens aan contact met medemensen en is uiteindelijk gelegen in de uiting bij aanraking, kreten bijvoorbeeld bij bronst of gevaar, roep om hulp enzovoort, waarbij de klank op den duur symbolisch werd.

8. De `Jan-Piet-Klaas-theorie' (of naamtheorie)
De aanvang van taal ligt in de willekeurige klanken waarmee een bepaalde persoon werd aangeduid, en die bij uitbreiding gingen staan voor zijn karakteristieke kenmerken of eigenschappen. Het gebruik van namen ging dat van taal voor.

Bovengenoemde theorieen hebben hun verdiensten en verklaren een gedeelte van het materiaal waaruit taal bestaat. Toch bieden ze niet altijd antwoord op kernvragen: wat was de noodzaak taal aan te leren? waardoor ging men duidelijk spreken en articuleren? in welke mate droegen woorden bij om boodschappen over te brengen en bijvoorbeeld gedrag van anderen te beinvloeden?

De oorsprong van taal zal per slot van rekening niet alleen in de ontdekking van een aantal woorden liggen.
Waarschijnlijk was er een hecht verband tussen de opkomst van gesproken taal en van gebarentaal. Aanvankelijk kunnen klanken gebaren ondersteund hebben, tot een moment dat de rollen omgedraaid werden. De gesticulatie en mimiek die het spreken van de hedendaagse mens vaak onbewust begeleiden en zijn woorden kracht bijzetten, zouden dan als het ware gedragingsfossielen zijn. Zowel het spraakcentrum als het motorisch centrum zetelen in de dominante hemisfeer van de hersenen. Bovendien kan de een de ander volledig vervangen, zoals dove mensen bewijzen. Dat de gesproken vorm uiteindelijk ging domineren was het gevolg van de voordelen die deze had: communicatie bleef mogelijk als beide partijen uit elkaars zicht waren, zoals in het donker of op grote afstand; de aandacht kon tegelijkertijd bij andere zaken blijven; de inspanning kost minder energie, enzovoort.

Bron: Alidston

Groene Apenkool

Waarom deugt de spelling volgens het nieuwe Groene Boekje niet?

Door Fred de Koning

Als ze alleen maar het verschijnsel hadden afgeschaft dat woorden op 10 verschillende manieren geschreven mochten worden, dan had ik waarschijnlijk geen bezwaar gehad, maar vooral die vermaledijde tussen-N geeft me de rillingen. Lees en huiver:

1
De spelling had eenvoudiger moeten worden, maar iedereen die wel eens naar "10 voor taal" kijkt, ziet het resultaat: bijna niemand weet nog hoe de woorden geschreven moeten worden.
Wij hebben vroeger geleerd: bessesap en bessenjam, want sap zit al in één bes, maar met één bes kun je geen jam maken. Duidelijk toch? Maar nu moet die N overal behalve... en dan volgt een waslijst van uitzonderingen waar de honden geen brood van lusten! Ik bedoel maar: hoe versteend moet een uitdrukking zijn? Kippevel in de betekenis van "rilling op de rug" is toch ook een versteende uitdrukking? Niet dus!!!

2
De makers van het Groene Boekje komen vast niet uit het noorden of oosten van het land, want in Groningen, Drenthe, Overijssel en een deel van Gelderland wordt de N aan het eind van een woord altijd wel uitgesproken (en ze slikken de E ervoor in). Dus een groot deel van de Nederlanders moet opeens een heleboel woorden anders gaan uitspreken.
Conclusie
Het Groene Boekje is gemaakt door een stel oelenwappers die er geen sikkenpit van snappen, en daardoor staat het hele ding vol met apenkool, waardoor het volkomen nuttenloos is.
In een verhaal dat ik geschreven had voordat de huidige spelling werd ingevoerd, bestelde iemand tomatesap. Omdat ik het ten enen male vertikte om daar "tomatensap" van te maken, bestelt de beste man nu appelsap. Spijtig, want hij hield juist zo van tomatesap...

http://fred-de-koning.schrijft.nl/?mtnb

04 november 2005

”Goodgoan” mooiste woord Twentse taal

Regioredactie

ENSCHEDE - Het mooiste Twentse woord is ”goodgoan”. De groet wordt gevolgd door het Twentse woord voor ontzaglijk, ”onmeunig”. Driekwart van de Twentenaren is ”greuts”, trots op hun taal.

Dat blijkt uit een onderzoek dat gedaan is door het Van Deinse Instituut voor de streekcultuur en de regionale krant Tubantia. Bijna 1100 Twentenaren deden mee aan het onderzoek.

Volgens de Twentse streektaalconsulent Bert Groothengel is ”goodgoan” veruit als mooiste uit de bus gekomen. Groothengel: „Het woord betekent: waar je ook gaat of staat, het ga je goed, heb vrede met jezelf en met de wereld.” Volgens de streektaalconsulent is goodgaon goed vergelijkbaar met het Hebreeuwse ”shalom”.

Lees hier het complete artikel uit het Reformatorisch Dagblad

03 november 2005

Αλβανικός ιός (Albanees virus)

In Griekenland duikt regelmatig een vreemd soort virus op:


normal_Albanianhacker.jpg


Vertaling:
Καλημέρα! Είμαι ο πρώτος ιός από την Αλβανία. - Goeiemorgen! Ik ben het eerste virus uit Albanië.

Επειδή στην Αλβανία δεν έχουμε πείρα στον προγραμματισμό, αυτός ο ιός λειτουργεί διά χειρός. - Aangezien we in Albanië geen ervaring met programmeren hebben, functioneert dit virus handmatig.

Σας παρακαλώ να σβήσετε όλα τα αρχεία που βρίσκονται στο σκληρό σας δίσκο και να στείλετε αυτό το μήνυμα σε όσους περισσότερους γνωρίζετε. - Verwijdert u alstublieft alle bestanden die zich op uw harde schijf bevinden en stuurt u dit bericht door aan zoveel mogelijk mensen.

Ευχαριστώ για την συνεργασία. Φάτος Hacker. - Bedankt voor de medewerking. Fatos Hacker.

02 november 2005

Taalblunders

Iedereen die een nieuwe taal aan het leren is, maakt fouten. Sommige van die fouten zijn zo hilarisch dat ze je altijd bijblijven. Ik zal nu een paar van de bloopers beschrijven die ik lang geleden in Griekenland beging.

- We logeerden jaren geleden eens bij mijn ex-schoonzus in Athene. Zij informeerde 's ochtends of ik goed had geslapen. Όχι, επειδή με τσίμπησαν τα κουνουπίδια (Ochi, epidi me tsimpisan ta kounoupidia) antwoordde ik daarop. Nee, want ik ben gestoken door de bloemkolen, zo maakte ik haar duidelijk. Ik verwarde kounoupia (muggen) met kounoupidia (bloemkolen)!

- Ook complimenteerde ik Alexandra ooit met de mooie wormen in haar oren. Wijzend op haar joekels van oorbellen zei ik helemaal enthousiast: Έχεις όμορφα σκουλήκια! (Echeis omorfa skoulikia!) De familie kwam niet meer bij van het lachen, het moesten natuurlijk σκουλαρίκια (skoularikia:oorbellen) zijn...

- Bij de bakker vroeg ik eens, me van geen kwaad bewust, om een μαύρο ψωλί ( mavro psoli: donkere p**m*l) in plaats van een μαύρο ψωμί (mavro psomi: bruin brood) Eén lettertje verschil maar, ik kon wel door de grond zakken!

Vrolijk en vrouwelijk

Arabisch is een mooie taal, maar voor ons westerlingen moeilijk te leren, omdat het taalsysteem zo afwijkt van het onze. Arabisch is een zogenaamde "wortel-taal". Dat betekent dat een groepje medeklinkers, de wortel of basis (root) vormt van een hele reeks woorden die ongeveer dezelfde betekenis heeft, of correcter, waarvan de betekenis in hetzelfde domein gezocht moet worden. De exacte betenis van een woord hangt vervolgens af van de klinkers die daar omheen en tussen geplaatst worden.

Laat ik deze abstracte uitleg verduidelijken met een voorbeeld. Er is een wortel bestaande uit de medeklinkers MDRS die terug te vinden is in allerlei woorden die iets met leren te maken hebben: MuDaRiS [spreek uit: moeda'rris]* betekent leraar; MaDRaSa [spreek uit: madra'ssa]* betekent school.

Welnu, ik sprak een poos geleden een goede kennis wiens moedertaal het Arabisch is. Na vele omtrekkende bewegingen kwam het gesprek uiteindelijk tot de kern van de zaak. Hoewel hij goed Nederlands spreekt was hij een eigenaardigheid in onze taal tegengekomen waarvan hem de logica totaal ontging: Wat hebben "vrolijk" en "vrouwelijk" taalkundig met elkaar te maken? Hij meende in beide woorden de wortel VR[W]LK te herkennen.

( * Het accentje geeft aan op welke klinker de klemtoon valt)

Valse Vrienden / Falsche Freunde

U kent ze vast wel: woorden in verwante talen die nèt niet die vertaling opleveren die je verwacht, of juist een enorme blunder opleveren. Bekend zijn natuurlijk het afscheid van de Duitse vakantieliefde: “Du darfst mich bellen” of minister Vorrinké die zich onsterfelijk maakte met zijn introductie “Je suis le ministre du milieu” ("Ik ben minister van onderwereld").

Soms zijn er leuke, subtiele rijtjes 'valse vrienden' te vormen, die ik u niet wil onthouden:

Bezeichnen vertaalt als: Kenmerken, niet: Betekenen
Bedeuten vertaalt als: Betekenen, niet: Bedoelen
Bedoelen vertaalt als: Meinen, niet: Bedeuten

Kerrie vertaalt als: Curry
Curry vertaalt als: Ketchup
Ketchup vertaalt als: Tomato-ketchup

Kent u ook van deze rijtjes? U bent welkom om te reageren!

   (c) Copyright Startpagina BV