taal

Zwarte Piet

2009-12-05T21:44:05Z

Begin december is een lastige tijd voor Nieuwe Nederlanders. Onze Turkse kruidenier raakte er zelfs een beetje van in de war. Wat zou dat nu voor olijvensoort zijn, Zwarte Piet olijven?

Druk jij je uit in vaagtaal?

2009-11-27T16:01:41Z

Je kunt taal gebruiken om je gedachten te verhelderen, maar dezelfde taal kun je juist ook gebruiken om een mist op te trekken. In de politiek, het onderwijs, de overheid en het bedrijfsleven wordt veelvuldig gebruik gemaakt van onnodig moeilijke woorden om simpele gedachten tot uitdrukking te brengen. Er worden ook uitdrukkingen gebruikt die de werkelijke inhoud van de boodschap eerder verhullen dan verduidelijken. Arjen Ligtvoet en Cathelijne de Busser schreven hierover het boek Vaagtaal. Vaagtaal bestaat uit woorden en uitdrukkingen die onduidelijk, dubbelzinnig, misleidend, overbodig of storend zijn. Vaagtaal is een taal die verleidt, misleidt, verwart en voor ergernis zorgt.

]]> Onduidelijk taalgebruik
Vage taal: we gebruiken het allemaal en soms valt het ons niet eens meer op. We hebben het zorgeloos over doorcommuniceren, proactief inspelen op een kantelmomentje, een definitief eindconcept, even de targets herfocussen enzovoorts. Nog even en er komt geen zinnig woord meer uit onze mond! Door vaagtaal moeten medewerkers tegenwoordig proactief zijn en in het bezit zijn van krachtige kerncompetenties. Door vaagtaal is je buurvrouw letterlijk doodgereden, zelfs als zij nog springlevend voor je staat. Door vaagtaal presenteren ambtenaren schaamteloos hun beleidsbeleid dat er voor moet zorgen dat het beleid ten aanzien van beleidsresistente burgers handjes en voetjes krijgt. Door vaagtaal heten criminele jongeren tegenwoordig kansjongeren die in kanswijken wonen, want kansen zijn altijd goed.

Manipuleren met woorden
Het boek Vaagtaal is een hilarisch werk geworden, boordevol herkenbare voorbeelden. Maar het zijn niet alleen deze voorbeelden waardoor je jezelf voorneemt om voortaan helderder te spreken en te schrijven. Ligtvoet en De Busser laten ook zien hoe vaagtaal stiekem wordt misbruikt. Het blijkt dat taal heel handig kan worden ingezet om te manipuleren. Ambtenaren gebruiken het om hun baan veilig te stellen, managers om indruk te maken op hun collega's, reclamemakers om klanten een rad voor ogen te draaien. Om over het manipulatieve taalgebruik van politici nog maar te zwijgen.

Heldere en duidelijke taal
De tongue in cheek-humor van de auteurs is aanstekelijk, de voorbeelden zijn scherp gekozen en de illustraties van Rob Derks zijn erg leuk en zijn passend bij het geheel. Wat kunnen we met Vaagtaal? We kunnen er van leren dat we niet zo moeilijk hoeven te doen om ons begrijpelijk uit te drukken. Duidelijke taal spreken, geeft meer aanzien dan het gebruik van dure woorden. Laten we daarom besluiten voortaan helderder en duidelijker te gaan communiceren. Het boek Vaagtaal leert ons alvast op humoristische en aansprekende wijze hoe het niet moet. Bovendien leren te luisteren tussen de vaagtalige regels door. Kennis van Vaagtaal geeft je dus een grote een voorsprong in de communicatie met woorden.

Inburgeren

2009-10-04T12:19:10Z

Nederlands is best moeilijk als je moedertaal Vietamees is. Een dappere middenstander uit Breda werkte hard om de taal te leren en om de Hollandse magen te voorzien van gemaksvoedsel. Niets meer aan doen, kan en laar !

]]> Een Amsterdams-Turkse collega uit Slotervaart geeft ook blijk van een succesvolle culturele inburgering. Een makkie natuurlijk, Sinterklaas komt tenslotte uit het Turkse. Zijn olijven ook:

Dialecten

2009-09-30T19:26:00Z

Nieuws deze week van het Meertens Instituut ( KNAW). Honderden uren geluidsmateriaal van dialectsprekers zijn gedigitaliseerd en openbaar gemaakt. Opnamen van de afgelopen zestig jaar van dialectsprekers van het Nederlands zijn nu beschikbaar via http://www.meertens.knaw.nl/soundbites/ , het soundbitesproject van het Meertens Instituut.

]]> Naast de Nederlandse dialect-opnamen zijn er opnamen te beluisteren van Vlaamse sprekers en gebruikers van het Nederlands in het buitenland. Nederlands met een Maleis –Surinaams accent, Fries emigranten in Amerika en het –in onze oren- geaffecteerde Nederlands van Indisch-kolonialen.

De collectie is niet alleen in taalkundig maar ook in cultuurhistorisch opzicht uniek. De opnamen van de gesprekken verliepen vaak zonder interventie van de onderzoekers en de sprekers spraken vrijuit over een Nederland dat niet meer bestaat. De zware levensomstandigheden aan het begin van de vorige eeuw in de stad en op het platteland, de sociale misstanden, maar ook de mores van de heersende klasse.

Groot Woordenboek Nieuwgrieks

2009-02-13T12:01:38Z

We hebben er lang op moeten wachten, maar ze zijn er : de twee kloeke delen Groot Woordenboek Nederlands-Grieks en Grieks –Nederlands.
Tien jaar lang is er door een wisselende groep Nederlandse en Griekse onderzoekers van de Leerstoelgroep Nieuwgriekse taal en cultuur en Byzantinologie van de UvA gewerkt aan het project, met dit bijzonder verdienstelijke resultaat als gevolg. Niemand hoeft zich meer te behelpen met de oubollige Imbrechts-pockets of zijn toevlucht te nemen tot de minder toegankelijke Engelstalige of Griekstalige uitgaven.

]]> Het voordeel van zo’n mollige uitgave is dat er niet bezuinigd is op ruimte. Dat zie je prettig terug in het goed leesbare lettertype, de regelruimte, het vetgedrukte trefwoord en de opbouw van de aanvullende informatie. Verder is er veel aandacht geweest voor voorbeeldzinnen en afwijkende idiomatische uitdrukkingen.

Het woordenboek is een woordenboek van het hedendaagse Grieks en Nederlands, zoals het geschreven en gesproken wordt door de ontwikkelde spreker van de moedertaal. Het is bedoeld voor zowel de Grieks- als de Nederlandstalige gebruiker, studenten, docenten, vertalers en andere geïnteresseerden.

Voor € 59,95 per deel heb je een degelijk gebonden en ingenaaid boekwerk, dat –en dat is het enige minpuntje- geen linnen maar een beetje een knullig omplakte band heeft.

titel: Groot Woordenboek Nieuwgrieks-Nederlands
ISBN 978 90 274 2927 8

titel: Groot Woordenboek Nederlands- Nieuwgrieks
ISBN 978 90 274 2930 8

Auteurs o.a. prof. dr. Arnold van Gemert, prof. dr. Marc Lauxtermann, drs. Marietje Wennekendonk, drs. Marjoleine Janssen

Uitgever Het Spectrum

Omvang ca. 1.200 blz.

Week van de Alfabetisering

2008-09-07T19:26:51Z

Van maandag 8 september tot en met zaterdag 13 september wordt dit jaar- voor de vierde keer alweer- de Week van de Alfabetisering georganiseerd. Maandag 8 september is het Wereldalfabetiseringsdag: : In 1966 riep UNESCO deze dag uit tot Internationale dag van de Alfabetisering. Het doel van UNESCO: wereldwijde aandacht voor het belang van taal, lezen en schrijven.

]]>
In Nederland zijn naar schatting 1,5 miljoen mensen laaggeletterd. Dat wil zeggen dat zij zoveel moeite hebben met lezen en schrijven, dat zij hiervan in het dagelijks leven, thuis, op school en op het werk hinder ondervinden. Van deze 1,5 miljoen zijn 1 miljoen mensen geboren en opgegroeid in Nederland en 500.000 hebben een niet-Nederlandse achtergrond.

In de Week van de Alfabetisering staat het thema ‘Geletterdheid raakt ons allemaal´centraal. Dit thema komt onder andere tot uitdrukking door de veelheid van, en verscheidenheid aan organisaties die in de Week activiteiten gaan organiseren. Van bedrijven tot gemeenten, van scholen tot maatschappelijke organisaties. Vanaf vandaag is de website www.weekvandealfabetisering.nl online. Op deze website vindt u alle informatie terug over de Week met een actueel overzicht van alle activiteiten en het volledige programma.

Stella Timonidou

2008-09-05T14:34:23Z

Op de tweede kerstdag 2007 overleed in Dordrecht de Griekse dichteres en vertaalster Stella Timonidou. Timonidou, die 12 jaar van haar leven in Nederland woonde, leerde de taal zo goed en zo snel dat zij van een aantal gedichten twee versies schreef, een Nederlandse en een Griekse.

In december 2008 komt een bundel uit met Timonidous verzamelde gedichten. ( Uitgeverij University Studio Press in Thessaloniki.)

]]> Een voorbeeld van zo'n twee-eiig gedicht:

Zonlicht

Zon, maanden lang wacht ik op je.
Licht, meer licht.
Geen donkere kamers meer
en hermetisch gesloten zielen.

Koning, royaal schenk je
elders je cadeau’s
maar hier ben je
gierig en hardnekkig.

Bezieler, barst eindelijk
eens in lachen uit en
houd op aan de eentonige
regen toe te geven.

Eén straal voldoet
om ons humeur te veranderen
en de aarde op te warmen,
die om je zal blijven draaien
en snakken naar je licht.

Stella Timonidou

Ηλίου σέλας

Ήλιε, σε καρτερώ
μήνες τώρα.
Φως, περισσότερο φως.
Όχι πια μουντές κάμαρες
κι ερμητικά κλειστές ψυχές.

Βασιλιά, αλλού χαρίζεις
γενναιόδωρα τα δώρα σου,
μα εδώ γίνεσαι τσιγγούνης
και πεισματάρης.

Ζωογόνε, σκάσε επιτέλους
ένα καλό χαμόγελο
και πάψε να ενδίδεις
στη μονότονη βροχή.

Αρκεί μονάχα μια αχτίνα σου
για ν’ αλλάξει η διάθεσή μας
και να ζεσταθεί η γη,
η οποία θα περιστρέφεται
και στο μέλλον γύρω σου,
εκλιπαρώντας το σέλας σου.

Στέλλα Τιμωνίδου

lichaamstaal.startpagina.nl dochter van het jaar 2008

2008-05-25T12:55:36Z

Tijdens de jaarlijkse Startpagina dochterdag in het Nationaal Luchtvaart-Themapark Aviodrome in Lelystad op zaterdag 24 mei 2008 is de lichaamstaal.startpagina.nl van Frank van Marwijk door de Belangen Vereniging Startpagina dochters (BVS) uitgeroepen tot de beste Startpagina van het jaar 2008. De tweede prijs ging naar de vrouwen.startpagina.nl. De fietsvakantie.startpagina.nl sleepte de derde prijs in de wacht.

Turks in Nederland verschilt van Turks in Turkije

2007-12-05T12:35:33Z

Sprekers van het Turks in Nederland gebruiken soms andere Turkse woordconstructies dan sprekers van het Turks in Turkije en die constructies zijn terug te voeren op het Nederlands. Dat concludeert A. Seza Doğruöz op grond van de analyse van gesproken taaldata. De taalverandering van het Nederlandse Turks blijft echter vooralsnog beperkt tot vaste uitdrukkingen.

]]> Sprekers van het Turks in Nederland gebruiken soms andere Turkse woordconstructies dan sprekers van het Turks in Turkije en die constructies zijn terug te voeren op het Nederlands. Dat concludeert A. Seza Doğruöz op grond van de analyse van gesproken taaldata. De taalverandering van het Nederlandse Turks blijft echter vooralsnog beperkt tot vaste uitdrukkingen.

Alle levende talen veranderen, maar verandering treedt vooral op in situaties van taalcontact. A. Seza Doğruöz bestudeerde de verandering van het Turks onder invloed van het Nederlands. Dat die invloed bestaat merken vooral sprekers van het Turks in Turkije: zij herkennen Nederlandse Turken aan hun taalgebruik. Zo gebruiken Nederlandse Turken de constructie tren almak voor 'de trein nemen', wat een letterlijke vertaling is uit het Nederlands. In Turkije zou daarvoor trene binmek worden gebruikt: 'in de trein stappen'. Nog een bijvoorbeeld: Turken in Nederland zeggen sınav yapmak ('examen doen'), maar Turken in Turkije zeggen sınava girmek ('het examen binnengaan').

Doğruöz onderzocht de taalverandering op grond van opgenomen en vervolgens uitgeschreven conversaties van Turkse sprekers in Nederland en Turkije. Het is voor het eerst dat gesproken Turks op systematische wijze is verzameld en gedigitaliseerd. De eerste signalen van taalverandering in de Turks-Nederlandse contactsituatie, die taalkundig gezien nog maar kort bestaat (zo'n veertig jaar), kon Doğruöz zo goed opsporen. Taalverandering manifesteert zich namelijk eerder in gesproken taal dan in geschreven taal.

Op grond van de analyse van woordvolgorde, vaste woordconstructies zoals 'de trein nemen' en het gebruik van persoonlijke voornaamwoorden concludeert de promovenda dat de taalverandering van het Turks beperkt blijft tot de vaste woordconstructies. Van abstracte grammaticale veranderingen is tegen de verwachting in nauwelijks sprake. Als verklaring voor deze relatief beperkte taalverandering voert Doğruöz aan dat Nederlandse sprekers van het Turks nog veel contact hebben met mensen uit Turkije en de Turkse media. Naarmate dat contact in de toekomst minder intensief wordt, kunnen ook meer taalveranderingen worden verwacht.

A. Seza Doğruöz (1976, Turkije) studeerde Engelse taaldidactiek aan de Boğaziçi Universiteit in Istanbul. Vanaf 2003 was ze voor haar promotieonderzoek verbonden aan het departement Taal- en Cultuurstudies van de Faculteit Geesteswetenschappen en Babylon, Centrum voor Studies van de Multiculturele Samenleving van de UvT. Het onderzoek maakte deel uit van het NWO-VIDI-project Synchronic register variation in monolingula and bilingual Turkish van dr. Ad Backus.

Noot:
A. Seza Doğruöz promoveert op woensdag 12 december om 14.00 uur in de Aula van de Universiteit van Tilburg. Titel proefschrift: Synchronic variation and diachronic change in Dutch Turkish: A corpus based analysis. Promotor: prof. dr. A.J.A.G. Extra, copromotor: dr. A.M. Backus.

Kèk mè nâh!

2007-11-09T09:56:55Z

Plat Haags Praten: Kèk mè nâh

Op 18 november weten we wie de Beste Platprater van Den Haag is. Want dan wordt tijdens de avonduitzending van Hot Talk, op Radio West, de uitslag van de wedstrijd Plat Haags Praten bekendgemaakt.

Ad van Gaalen is organisator en schrijver van het bekende standaardwerkje over het platte Haags: Kèk mè nâh. "Er zijn al veel mensen die ons speciale telefoonnummer hebben gebeld. De spelregels zijn simpel: iedereen krijgt precies een minuut om iets te vertellen in het platte Haags. Je mag niet schelden en vloeken, en je mag natuurlijk ook niemand beledigen. De mooiste insprekingen worden op de radio uitgezonden."

]]>
Wie het moeilijk vindt om zelf een verhaaltje te improviseren kan ook de bekende standaardzinnetjes voor het Haagse dialect gebruiken. Van Gaalen: "Deze zinnetjes zijn in 1985 bedacht om het platte Haags mee te testen. Als je ze opleest begrijp je wel waarom ze zo in elkaar gezet zijn: ze lenen zich bijzonder goed voor de verschillende plat-Haagse klanken."

Dus wie mee wil doen belt: 070-7118620 en leest eventueel de standaardzinnetjes op.

De Plat Haagse Standaardzinnen:

Het was koud in de Uithof.
Bij onraad moet je de politie bellen.
Morgen ga ik lekker op vakantie.
Houdt zij echt van haring met uitjes?
Dat is zeker een vriendje van Henk.
Pistolen Paultje zit weer eens in de nor
Hij ging naar huis om te eten.
Kees pakte de fiets van Adje.
Ga nou gauw weg met die dingen.
Heb je nog wat gehoord van Joop?
De Haagse markt blijft gezellig.
Die vrouw kan vreselijk hard lopen.
Waar zal ik het telefoonboek neerleggen?
Zet jij de vuilnisbak even buiten Sjaak?

Met dank aan Pauline Montfoort, Den Haag

Beperkingen in schrijfstijl stimuleren uw inventiviteit

2007-11-06T23:26:33Z

Beperkingen kunnen belemmeringen vormen. Toch kunnen die beperkingen ook juist bijzondere mogelijkheden bieden. Deze weblog is hiertoe een bijzonder experiment. Terwijl ik dit schrijf, leg ik mijzelf een beperking op. Er ontbreekt een essentieel element in dit stuk. – ik zeg nog niet welk. Deze beperking heeft effect op mijn schrijfstijl en tegelijkertijd ontwikkel ik hiermee mijn vindingrijkheid. Door het te lezen bent u deelnemer in het experiment. Het is een experiment voor mij en u bent er meteen ook in betrokken. Voor mij is het geheel nieuw om op deze wijze iets te schrijven zonder het genoemde ontbrekende element. Voor u is het wellicht een leuk spel om dit element te ontdekken. U moet nog eventjes gissen. Het is trouwens zeer verhelderend om dit zelf ook eens te doen. Het is een bijzondere belevenis en u leert nog iets ook.

Leuk ook om eens uit te proberen met vrienden en bekenden. Kunnen zij uw geheim ontdekken? Probeert u het eens uit een doe eens ditzelfde experiment. Schrijft u eens een epistel over een willekeurig onderwerp. Doe dit gerust in de ruimte hieronder. Gebruik hierbij dezelfde beperking die ik hier ook gebruik. Het lijkt opeens wel of u met krukken moet leren lopen. Dingen die zo gewoon zijn, moet u opnieuw leren. Hierdoor word u wel enorm vindingrijk. En dit kunt u ook op verschillende momenten in uw werk gebruiken.

Lees hier verder en ontdek het geheim

Groot Dictee der NT2 2007

2007-10-24T20:34:17Z

Van de organisatie kreeg ik vanmiddag de laatste oproep voor het Groot Dictee der NT2. Het persbericht heb ik hieronder geplaatst:

Het begint al aardig storm te lopen: de inschrijvingen voor het Groot Dictee der NT2 stromen binnen! Heeft u uw cursisten nog niet aangemeld? Dan is nu de tijd aangebroken om uw groepen aan te melden.
Inschrijven kan tot uiterlijk 1 november. Wacht dus niet te lang meer!

]]>
Meedoen op niveau

Van 12 tot 16 november vindt voor het vierde jaar op rij het Groot Dictee der NT2 plaats. We verwachten dat ook dit jaar duizenden cursisten de sprong in het diepe wagen. Dat belooft weer een zinderende taalstrijd te worden, op maar liefst vier niveaus: A1, A2, B1 of B2/C1. En voor de winnaar van elke categorie staat een prachtige fiets klaar.
Laat uw cursisten niet langer wachten en schrijf uw groepen vandaag nog in. Het inschrijfformulier leidt u stap voor stap door het aanmeldingsproces. Op de website vindt u bovendien alles wat u verder moet weten over het dictee. Gedetailleerde informatie over de exacte tijdslijn en de spelregels bijvoorbeeld. Uiteraard kunt u ook contact opnemen met onze Docentenlijn, T (0575) 594 894 .

Polderengels

2007-09-19T12:55:03Z

Gisteren promoveerde onderzoeker en onderwijskundige Ton Koet op de beoordeling van de Engelse uitspraak van Nederlanders. Koet heeft gekeken hoe Nederlandstalige docenten Engels de uitspraak van het Engels van ándere Nederlanders beoordelen.

]]> Nederlanders met een Amsterdams of Noord-Hollands accent hebben soms moeite met de uitspraak van het Engels. Bekende problemen zijn de verschillen tussen de ‘v’ en de ‘f ‘ klank en die tussen de ‘s’ en de ‘z’. Er is een duidelijk betekenisverschil tussen – bijvoorbeeld - ‘vast’ en ‘fast’ en tussen ‘lacy’ en ’lazy’.
Het is niet misschien niet zo opmerkelijk dat Nederlandse docenten Engels, het Engels van hun hoofdstedelijke landgenoten lager waarderen dan dat van andere Nederlandstaligen . Deze Nederlandse beoordelaars zullen zich makkelijker laten beïnvloeden door hun referentiekader, waaronder de eigenschappen van het Nederlands die in het Engels doorklinken. Engelstalige docenten die deze sprekers moesten beoordelen, hadden daar veel minder last van en beoordeelden vaak positiever.
Nederlandse leerlingen die deze niet-standaard variant van hun moedertaal spreken, blijken dus dubbel gehandicapt. Niet alleen is het voor hen moeilijker de Engelse uitspraak onder de knie te krijgen, ze worden ook nog eens strenger beoordeeld door hun leraren.

Meer dan dertig jaar geleden was Ton Koet mijn docent pronunciation aan de Amsterdamse Prinsengracht .Als ik er ièts geleerd heb, dan is het het uitspraakverschil tussen ‘as’ en 'ass’....

Help de Statenbijbel 1637!

2007-06-23T20:15:13Z

Historisch-taalkundige Nicoline van der Sijs doet via internet een oproep tot deelname aan een nieuw project dat de tekst van de Statenbijbel 1637 digitaal beschikbaar wil gaan stellen. Een omvangrijke klus lijkt mij, het gaat om een tekst van maar liefst 1.418 pagina's.

Nicoline schrijft:

"Ieder zichzelf respecterend land zorgt ervoor dat de belangrijkste, vormende teksten voor zijn staatsburgers beschikbaar en toegankelijk zijn. Het belang van de Statenvertaling van de Bijbel -- en wel de oorspronkelijke editie uit 1637 -- staat buiten kijf. Deze vertaling is door de commissie-Van Oostrom uitverkoren tot een van de 'vensters' op het verleden die tezamen de historische canon van Nederland vormen. De taalkundige, cultuurhistorische en religieuze waarde van die bijbelvertaling is onschatbaar. De invloed die deze tekst heeft gehad op de Nederlandse taal, cultuur en het religieuze gedachtegoed is eveneens onschatbaar. Maar die invloed zou wel geschat kúnnen en zelfs móéten worden. Dat kan echter alleen als de tekst van de Statenvertaling digitaal beschikbaar en doorzoekbaar is.

]]> Ter illustratie: als historisch-taalkundige heb ik het idee dat de invloed van het Duits op de Nederlandse protestantse bijbelvertalingen veel groter is dan tot dusverre werd aangenomen. Dat idee zou ik willen toetsen. Daarvoor moeten de Nederlandse en de Duitse bijbeltekst -- die als voorbeeld heeft gediend voor de Nederlandse vertaling -- met elkaar worden vergeleken. Wil men dat enigszins systematisch doen, dan zal men de mogelijkheden die de computer tegenwoordig biedt, moeten benutten -- en daarvoor moet de tekst digitaal beschikbaar zijn.

De meeste mensen met wie ik spreek over mijn ideeën voor onderzoek, gaan er blindelings van uit dat de tekst van de Statenvertaling voor iedereen beschikbaar 'ergens' op internet staat. Dat is niet helemaal onjuist: inderdaad heeft het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) plaatjes, foto's van de pagina's van de oorspronkelijke tekst van de Statenvertaling, geplaatst op http://www.bijbelgenootschap.nl/digibi. Maar daarmee kun je geen onderzoek verrichten. Je kunt niet door de plaatjes heen zoeken naar woorden of begrippen. Je kunt zelfs de tekst niet gemakkelijk lezen, als je niet gewend bent aan het 17de-eeuwse drukwerk en taalgebruik. Er bestaan bovendien verschillende websites met digitale versies van de Statenvertaling, maar daarbij gaat het om 19de/20ste-eeuwse edities van de tekst. Het taalgebruik daarvan is, vergeleken bij de editie uit 1637, stilzwijgend en zonder enige verantwoording ingrijpend herzien en aangepast.

Ik heb allerlei instanties benaderd met het verzoek steun te bieden bij het digitaliseren van de oorspronkelijke editie van de Statenvertaling uit 1637. Iedereen ziet het belang ervan in, maar niemand voelt zich geroepen: het is (te) veel werk ('een heidens karwei' volgens één instantie), te duur, er zijn andere prioriteiten, et cetera. Legitieme redenen ongetwijfeld, maar het gevolg is dat er niets gebeurt.

Daarom een oproep. Laat ons de hand aan de ploeg slaan en niet langer wachten totdat een instantie het licht ziet. Laten we het werk, in de goede traditie van de bijbelvertalingen, aanvatten met een groep vrijwilligers -- dominees, al dan niet gepensioneerde leraren, neerlandici, taal- of letterkundigen, mensen die enige ervaring hebben met oudere Nederlandse teksten. De tekst omvat 1.418 pagina's, ofwel 140 porties van 10 pagina's. Iedere portie moet worden overgetikt en vervolgens door twee correctoren ('oversieners', in het taalgebruik van 1637) worden gecontroleerd. We beginnen met de bijbeltekst, en als alles voorspoedig verloopt, kunnen in tweede instantie de uiterst interessante kanttekeningen verwerkt worden. En als men de smaak te pakken krijgt, ligt de 'van nieus [...] oversiene' tweede druk uit 1657 te wachten -- een toegankelijk overzicht van de verschillen tussen de eerste en de tweede druk bestaat niet. Met het digitaliseren van de bijbeltekst wordt de concordantie die Abraham Trommius tussen 1672 en 1691 publiceerde, overbodig (hoewel ook deze tekst ongetwijfeld veel nieuwe inzichten zal opleveren, als hij is gedigitaliseerd...).

Wilt u aan dit project meewerken, stuur dan een berichtje naar nvdsijs@euronet.nl met een kort cv. Ik zal, met ondersteuning van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden, het NBG en de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl), het project 'Digitalisering Statenvertaling' coördineren. Voor degenen onder u die zich met stijgende verbazing hebben afgevraagd waarom wij de tekst niet gewoon scannen en met behulp van software 'lezen': uit een proef van het NBG is gebleken dat dit niet mogelijk is gezien de kwaliteit van het drukwerk -- zie de plaatjes op bovengenoemde internetsite -- en het 17de-eeuwse Nederlands."
Bron: Elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek

Meer waardering voor het compliment

2007-06-22T14:52:04Z

Het Van Dale groot woordenboek geldt nog steeds als dé standaard voor het opzoeken van spelling en betekenis van woorden. Joël Gouman van de Complimenten Hyves ging op zoek naar de betekenis van het woord compliment op Van Dale Taalweb . Hij ontdekte dat Van Dale het compliment meer beschouwt als een vorm van vlijerij in plaats dan als een uiting van waardering. Hoe zit dat bij Van Dale? Krijgen ze daar wel genoeg echte complimenten?

]]> Joël vond op Taalweb de volgende omschrjiving bij compliment.

com·pli·ment (het ~, ~en)
1 vleiende opmerking => loftuiting, opsteker, pluim

com·pli·men·te·ren (ov.ww.)
1 (iem.) prijzen met een vleiende opmerking => iem. een compliment maken

com·pli·men·teus (bn.)
1 geneigd tot complimenteren => hoffelijk
2 vleiend

Het woord 'vleien' keert telkens weer terug. Joël ging vervolgens op zoek naar een preciese betekenis van vleien en vond toen het volgende:

vlei·en2 (ov.ww., ook abs.)
1 dingen zeggen die aangenaam zijn of tot lof strekken, maar die overdreven of onwaar zijn => een fluwelen tong hebben, iem. naar de mond praten, pluimstrijken, stroopsmeren, zoete broodjes bakken.

Waarom Van Dale expliciet beweert dat complimenten geven vleierij is, is onduidelijk. Vleierij heeft een negatieve connotatie. Het heeft meer de betekenis van slijmen. Je laat daarbij waardering blijken voor de ander om daar zelf beter van te worden.

Het is verbazingwekkend dat Van Dale het woord waardering niet gebruikt in plaats van vleien.

Dezelfde vermelding zou dan worden:

com·pli·ment (het ~, ~en)
1 waarderende opmerking => loftuiting, opsteker, pluim

com·pli·men·te·ren (ov.ww.)
1 (iem.) prijzen met een waarderende opmerking => iem. een compliment maken

com·pli·men·teus (bn.)
1 geneigd tot complimenteren => hoffelijk
2 waarderend

Dat is in ieder geval een stuk beter!

Wie schrijft er een brief naar meneer Van Dale? Tenslotte wacht hij al een poosje op antwoord...

Lees meer op de Complimenten Hyves