Nieuws deze week van het Meertens Instituut ( KNAW). Honderden uren geluidsmateriaal van dialectsprekers zijn gedigitaliseerd en openbaar gemaakt. Opnamen van de afgelopen zestig jaar van dialectsprekers van het Nederlands zijn nu beschikbaar via http://www.meertens.knaw.nl/soundbites/ , het soundbitesproject van het Meertens Instituut.
Plat Haags Praten: Kèk mè nâh
Op 18 november weten we wie de Beste Platprater van Den Haag is. Want dan wordt tijdens de avonduitzending van Hot Talk, op Radio West, de uitslag van de wedstrijd Plat Haags Praten bekendgemaakt.
Ad van Gaalen is organisator en schrijver van het bekende standaardwerkje over het platte Haags: Kèk mè nâh. "Er zijn al veel mensen die ons speciale telefoonnummer hebben gebeld. De spelregels zijn simpel: iedereen krijgt precies een minuut om iets te vertellen in het platte Haags. Je mag niet schelden en vloeken, en je mag natuurlijk ook niemand beledigen. De mooiste insprekingen worden op de radio uitgezonden."
Ik heb vandaag een nieuw woord geleerd: mondegreen. Wikipedia zegt daarover het volgende:
Het begrip mondegreen komt er op neer dat men een tekst (meestal van een liedje of een gedicht) verkeerd verstaat; dat wil zeggen: men hoort andere woorden dan er eigenlijk gezongen worden.Voorbeeld: in het liedje ik voel me zo verdomd alleen (gezongen door Danny de Munk) komt de volgende tekst voor: Misschien als vaders schip er is. Dit wordt door veel mensen verstaan als: Misschien als vader schipper is.
Vooral als het lied of het gedicht niet in de moederstaal van de toehoorder geschreven is, is de kans op het ontstaan van een mondegreen aanwezig. Zoals uit het voorbeeld hierboven duidelijk blijkt, is dat echter geen vereiste!
De mondegreen dankt zijn naam uit een strofe uit het Schotse gedicht The Bonny Earl of Murray. De eerste strofe van dit gedicht eindigt met de tekst They have slain the Earl of Murray / and they laid him on the green. Als kind verstond de Amerikaanse schrijfster Sylvia Wright dit als They have slain the Earl of Murray / and the Lady Mondegreen. In 1954 gaf zij de naam van deze niet bestaande dame aan het verschijnsel.
Zelf heb ik ook zo'n mondegreen. In de wereldhit Butterfly van James Ed Brown verstond ik als kleine jongen niet butterfly, maar steevast bôttervlaai. Da's Venloos voor kruimel(tjes)vlaai.
Het genootschap Onze Taal heeft overigens een hele collectie.
Kent u de uitdrukkingen "een storm in een glas water" en "van een mug een olifant maken"? Dan kent u al meer uitdrukkingen dan Drewes Veenstra. Enig gevoel van proportie is aan hem niet besteed. Op de redactie verwachten we ieder moment een boze brief van deze meneer uit de Friese metropool Buitenpost. Wat is er aan het handje? Op dit weblog plaatsen we artikelen over het Fries in de rubriek "Streektaal en dialect" en dat mag niet.
Drewes Veenstra is een ware kruistocht begonnen tegen het gebruik van het woord streektaal voor het Fries. Eerste slachtoffer is TPG-post. Dit bedrijf had namelijk de euvele moed een postzegel uit te brengen met als thema "streektaal". Op deze postzegel stond het woord "moedertaal" in het Twents, Fries en Limburgs. En dat viel verkeerd bij Veenstra, die redacteur is van het blad voor beroepspostzegellikkers. "Filatelist" noem je zo iemand met een duur woord. Dat is net zoiets als een cunnilinguïst, maar dan minder spannend.
Binnen een taal kun je dialecten herkennen aan hun regionale eigenaardigheden in de woordenschat, in de uitspraak, en in zinswendingen. Wat is een taal? Wat is een dialect? Wat is niet meer dan een plaatselijke afwijking?
In dit artikel wordt de streektaal in kaart gebracht maar ook uitgelegd op welke wijze de streektaal in kaart kan worden gebracht.
Onderwerpen uit het artikel:
Hoe meet je verschil?Er zijn verschillende maten om een afstand tussen twee woorden in uit te drukken. Eén maat maakt gebruik van de Levenshteinmethode. Met die methode tel je hoeveel tekens je moet wijzigen om het ene woord in het andere te veranderen.
Welke dialecten zijn er in Duitsland?Hoe ver kun je doorgaan met het opsplitsen van dialecten in steeds kleinere dialecten? Is het Drents één dialect, of is er een duidelijk herkenbaar verschil tussen Noord-Drents en Zuid-Drents?
Hoe deed men dat toen er nog geen computers waren?
Taalkundigen houden zich al lang bezig met het in kaart brengen van streektaal.
artsenpost - doktersnust
begroting - geldrooi
bikinilijn - scheertoefie
continuïteit - deurloop
consequent - rechtoet
liveshow - loerpregramma
recensent - zoerschriever
goede referentie - ophemeltie
stand-up comedian - moppenrevelaor
ternauwernood - krapan
zorgverzekering - heufdpienregeling
Bron: Drentse Taol
Het begunt der al aordig um te spannen. Lu die nog drok an de studie bint, moet der misschien nog drokker achterheer, want… vrijdag 31 meert is het Drèents Dictee; rechtstreeks op TV Drenthe um 19.00 uur ’s aovends. Het pregram waorin het oetzunden wordt, is ‘Drents Maaiveld’, dat hielemaol in het tieken van de streektaol staon zal. Je kunt in hoes metschrieven en zölfs metan doen veur de priezen. Dan moej wal over internet met lienpost beschikken, want je moet je dictee vlot opsturen.
Oproep!
As der lu in ’t boetenlaand bint, die metschrieven wilt met het dictee én de beschikking hebt over een webcam, zulden die dat an oes deurgeven willen (drentsetaol@pbcdrenthe.nl) . As het technisch meugelk is, brengt TV Drenthe je in hiel Drenthe in de hoeskamers.
HET MOOISTE AMSTERDAMSE WOORD:
Drijfsijssie wint, geinponum tweede
De eerste drie finalisten zijn bekend. Drijfsijssie won de ronde 'Lachen' met zeventien procent van de stemmen. Niet onverwacht, het woord werd ook tientallen malen genoemd toen we suggesties vroegen.
Geinponum volgde er pal achter met zestien procent. De strijd tussen gebbetje en Haarlemmerdijkie was bikkelhard, beide elf procent, gebbetje won, met acht stemmen verschil. Het arme zeilvinkie eindigde helemaal achteraan. De gleuvenrijder waar lezer Paul van Buuren getuige zijn website zo dol op was, heeft het dus evenmin gehaald. Die website vol newspeak is overigens zeer de moeite waard: paulvanbuuren.net
En ach, dat die bonjedempers nu moeten afvallen (zes procent), de democratie heeft niet louter voordelen, dat blijkt maar weer.
Tijd voor de volgende categorie: Handel en geld. We nemen de vijftien woorden weer even door. Te beginnen met gallemieze, aan de gallemieze liggen betekent blut zijn, maar heeft misschien nog wel een zwaardere lading. Astrid Ikelaar: 'Alle ellende die een mens mee kan maken zit in dit woord.' Voor M. van der Linden geeft het woord 'het gevoel dat het eeuwig jammer is en het niet zover had mogen komen.'
De habbekrats (ook wel habbekras) hebben we naar ons toegetrokken, hoewel een enkel jurylid twijfelde aan het Amsterdamse karakter ervan. Maar het woord klinkt zo lekker. Gelukkig schieten Enno Endt en Lieneke Frerichs ons hier weer te hulp. In hun Bargoens Woordenboek geven ze als mogelijk woordverklaring 'n halbe Karat', een halve karaat, oorspronkelijk in de mond van Duits-Jiddisch sprekende diamantslijpers. En waar woonden die Duits-Jiddisch sprekende diamantslijpers? Precies.
Jatmous (ook wel jatmoos) is het eerste geld dat de handelaar op een dag verdient, de traditie wil dat er op gespuugd wordt. De betekenis fooi is ook bekend. De term raakte in de jaren zestig en zeventig in de mode dankzij een bestseller van de taxichauffeur Harry Boting Wie geeft me jatmous, uiteraard daarna gevolgd door weer een deeltje Nog meer jatmous.
Een kaaljakker is een armoedzaaier, dalles is armoede (Endt wijst nog op de dallesdekker, een mooie jas om het armoeïge zooitje daaronder te verhullen) en merode is ook al armoe.
Ramsj is nog zeer gangbaar, vooral bij boeken. Verwezen wordt naar het Jiddische woord rammoes, bedrog.
Koefnoen is een prachtig woord, weer vaak gehoord dankzij dat geestige televisieprogramma van Paul Groot en Owen Schumacher. We hebben het hier een beetje binnengesmokkeld, het betekent vrijkaartje, koef alleen betekent gratis. Kof is de letter K in het Hebreeuws, Nun de letter N. K.N. staat voor 'kost niks.'
Tinnef komt ook al uit het Jiddisch en betekent rotzooi, slechte waar, in diezelfde betekenis is het ook tot het Duits doorgedrongen.
Mansen is het geld ophalen door straatmuzikanten, bij ons natuurlijk vooral orgeldraaiers, met de stoepier (spreek uit stoepjee) zijn we weer bij de aansmoezenier van vorige week. Iemand die buiten, op de stoep, klanten (kleding)zaken in probeert te lokken.
Over de 'Oostenrijker', een meevaller maar ook een vrijgevige figuur, meldt Dick Houweling: 'Mijn overleden vader gebruikte het dikwijls. Waar het vandaan komt weet ik niet. Ik meen dat een oude Parool-columnist (Nico Merx ?) de herkomst in de horeca plaatste. Een kastelein zou een 'Oostenrijker' hebben als er een buitenlander in de zaak was geweest die gemakkelijk te 'tillen' was.' Volgens Cees Brouwer was de Oostenrijker 'oorspronkelijk keizer Maximiliaan van Oostenrijk die uit dankbaarheid aan Amsterdam het recht verleende de keizerskroon in haar wapen te voeren. Ook siert deze kroon de Westertoren, die torent boven alles uit net zoals het mooiste Amsterdamse woord: Oostenrijker.'
Het joetje, de meier en de spie kennen we natuurlijk, een aantal van die oude geldtermen moesten erbij vonden we. Zijn er al nieuwe bijnamen voor het eurogeld?
PAUL ARNOLDUSSEN
AMSTERDAM - Amambanda, oftewel 'zet 'em op'. Met dat liedje hopen de meiden van Treble, zondagavond de winnaar van het Nationaal Songfestival, hoge ogen te gooien tijdens het Eurovisie Songfestival in mei in Athene. Hun eigen fantasietaal is naar eigen zeggen hun belangrijkste troef op het internationale podium. „Onze Treble-taal is universeel”, verklaarden de Limburgse artiesten na afloop van het liedjesevenement.
Hun eigen brabbeltaaltje kent wel enkele codes. Zo is er dus een vertaling voor Amanbanda. „Maar onze taal moet je toch vooral voelen”, legde zangeres Caroline Hoffman (30) uit. „Het winnende lied gaat over je ongelofelijk goed voelen, over je gevoel achterna gaan. Die energie proberen we althans uit te stralen.”
Naast Hoffman wordt het trio gecompleteerd door de zusjes Nina (20) en Djem van Dijk (18). Samen maken ze al tien jaar muziek, maar in 2004 braken ze door met de nummer 1-hit 'Ramaganana'.
Treble noteerde een afgetekende overwinning op de andere twee kandidaten aan het liedjesfestijn. De vroegere Idols-deelneemster Maud kreeg 13 procent van de stemmen, terwijl de Amsterdamse rockband Behave 15 procent binnensleepte. De Treble-meiden dreven even op een roze wolk. „Voor ons is het een droom om met ons ding naar buiten te gaan.”
En naar buiten gaan dat zullen ze zeker doen. Voorafgaand aan 18 (voorronde) en 20 (finale) mei zullen ze zoveel mogelijk landen bezoeken om zich daar zo geliefd mogelijk te maken en zoveel mogelijk stemmen voor zich te winnen. Maar de support in eigen land vergeten ze niet. „De steun van onze fans was hartverwarmend.”
NOS-directeur G. Dielessen verklaarde na de laatste tonen dat Treble altijd al zijn persoonlijke favoriet was. „Deze overwinning van deze band is het levende bewijs van de nieuwe aanpak van het Songfestival.” Enkele dagen geleden maakte hij bekend dat volgend jaar de NOS het festival wellicht niet meer verzorgd. Dit omdat een dergelijk evenement niet meer tot de kerntaken van de NOS behoort.
Staatssecretaris Van der Laan (Media) was ook aanwezig in de Amsterdamse Music Hall en maakte zich niet veel zorgen over de toekomst van de liedjeswedstrijd. Presentator Paul de Leeuw stelde in de uitzending telkens dat het evenement waarschijnlijk wel naar Talpa zal gaan. „Dat zal in ieder geval niet gebeuren”, schetste de D66-politica. „Het Songfestival moet namelijk door een publieke omroep worden gemaakt. Als dat een andere is dan de NOS dan lijkt mij dat geen probleem.”
door Twan van Lierop
Bron: Brabants Dagblad
Zaterdag 11 maart 2006 - Den Bosch - Al is het zeer de vraag in hoeverre het Brabants dialect nog toekomst heeft, er lijkt op dit moment nog volop leven in te zitten. Met de belangstelling voor de eigen streektaal is nog niets mis, zo bleek vorig jaar bij de verkiezing van het mooiste Brabantse woord. Op die golf van populariteit is nu ook een boekje van Brabantse dialectschrijvers hard op weg een groot succes te worden.
D’r zit meziek in heet de uitgave die op initiatief van de commissie dialectologie van het Noordbrabants Genootschap is samengesteld. Het boek is verschenen ter gelegenheid van de Boekenweek, die als thema schrijvers en muziek heeft.
Morgen wordt het gepresenteerd in dorpshuis Den Brink in het Westbrabantse Den Hout, maar nu al is het uitverkocht. Het blijft echter gewoon leverbaar, want inmiddels is de tweede druk verschenen.
Trompèt
In de bundel staan 28 verhalen en gedichten in dialect, van evenzovele auteurs uit alle uithoeken van de provincie.
Het boek opent met een bijdrage van ’de nestor van de Brabantse cultuur’ Jan Naaijkens, die het sprookje vertelt van ’n Jungske meej 'n tròmpet. De andere schrijvers komen in alfabetische volgorde aan bod, van Johan Biemans uit Bergeijk tot Mientje Wever uit Boxmeer.
Jan Naaijkens schrijft in plat Hilvarenbeeks, zoals ook de andere auteurs in hun eigen dialect vertellen.
Daarmee laat de bundel zien hoe rijk en gevarieerd het Brabants is. Dat is bijvoorbeeld te zien in de verhalen die de plaatselijke harmonie als onderwerp hebben. Bij Cor Swanenberg in Berlicum hebben ze een hèrmenie, bij Kees Hoeckx in Huijbergen een aarmeniej, bij Henriëtte Kegge in Prinsenbeek een ’armonie en bij Willem Iven in de Peel een hermeniej of volgens sommigen een herriemeniej.
Inspanning
Voor iemand die niet gewend is om dialect te lezen, vergt het boek de nodige inspanning. Nog ingewikkelder is het om verschillende Brabantse dialecten en streekgebonden uitdrukkingen goed te kunnen volgen. De tekst komt vooral tot leven als hij hardop wordt gelezen en zo bijna als muziek in de oren klinkt. Zoals het sonnet dat Frans van Dooren uit Oss bijdroeg aan de bundel, kort voor zijn overlijden:
Un goei sonnet is un gedicht dè klinkt
(zoas de naam al zi) en muzikaol
van klank en toon op iemand overspringt
En och, schor as 'nen aauwe nachtegaol
Die vur den donker nog wé flùt en kwinkt,
Zing ik sonnette in m'n moedertaol!
D'r zit meziek in. Brabantse dialectschrijvers over muziek. Brabants Boekenweek Boek. 80 pagina's. 9,95euro. Uitgave: het Noordbrabants Genootschap, Den Bosch.T]
Aj donateur binnen van de streektaolorganisaotsies Het Drentse Boek en Drentse Taol, kriej veer maol in ’t jaor de Taolkraant. Nummer 30 is dizze week verschenen en daorin steeit onder andern ’t neis veur de kommende meertmaond-streektaolmaond.
De band No Name, die al meer as viefentwintig jaor an de weg timmert, hef een Drèentstaolige hit met ’t nummer 'Ik vien oe lief (met de kop tussen de deure...)’ . ’t Nummer is schreven deur Fake en Bertus ten Caat en is op NoName veurgeefs te downloaden. Aj meer over Drèentse meziek lezen willen, moej hier even klikken, dan kuj op aander websteden van Drèentse muzikanten kieken.
Bron: website Drentse Toal
15 FEBRUARI 2006 - ZWOLLE - Laoten wi’j der met zien allen veur zörgen dät onze Zwolse taal blif bestaon, want ‘t zol iewig zunde wèèn as dät stukkien cultuur verlören zol gaon.“ Essentiebenadrukkende en breinbrekende passage uit het 6e Groot Zwolse Taaldictee, dat gisteravond de hersenen steriel hield. Gegraaf door haardossen en vragende blikken in geconcentreerde ogen. Een doorsnee dictee is al lang niet voor iedereen gesneden koek, een dictee in het dialect is wel heel veeleiseind voor de menselijke denktank.
Lees het volledige artikel op de website van de Stentor
Relevante Startpagina's
Nedersaksisch.startpagina.nl
Vleden jaor hew in de maande met Stichting Kostverloren oet Grunnegerlaand en de Heimatverein oet Leer dreei kovviemörgens organiseerd. Der kwamen een koppel mèensen of op de kwalitatief goeie pregramma’s en de reacties van ’t volk waren slim positief. Dat, de dreei organisaotsies hebben besloten dat der in 2006 weer dreei kovviemörgens organiseerd worden moeten met literatuur, meziek en eterij. Van ’t jaor zal de naodruk bij ’t eten liggen op streekproducten.
Lees verder "Over de grup, streektaolfestival in dreei deeilen" »
CDA Enschede biedt minister president Balkenende eerste Twentse verkiezingsfolder aan
Allereerste Twentse verkiezingsfolder voor Nederland
Met de overhandiging van een compleet Twentse verkiezingsfolder aan minister-president Balkenende heeft CDA Enschede geschiedenis geschreven. Terwijl elders in het land discussie woedt over het voeren van Nederlands als taal, brengen de Tukkers een folder uit in dialect.
Initiatiefnemer Joop Hassink, wethouder en tevens kandidaat raadslid van CDA Enschede is daar heel duidelijk over: “Het succes van onze RTV Oost regiosoap Jonge Leu en Oale Grond is het bewijs dat de regio meer leeft dan ooit. Terwijl partijen folders uitbrengen in vele talen, kwamen wij erachter dat er nog nooit een complete folder in onze eigen streektaal is gemaakt. Als Enschedeërs zijn we trots op onze stad en onze streektaal. CDA Enschede is voor het aanspreken in de taal die past bij de normen en waarden, dus ook Twents past daarin.”
Lees het complete artikel op de CDA-Enschede website.
Relevante Startpagina's
Nedersaksisch.startpagina.nl
Moin!
Goed nieuws voor de streektaalsprekers onder ons. Peuterleidsters, leerkrachten en ouders kunnen opgelucht ademhalen. Kinderen die streektaal als eerste taal hebben geleerd thuis, hoeven daar wat onderwijsprestaties betreft later geen nadeel van te ervaren mits het om rijke streektaal gaat. De Fryske Academie heeft in opdracht van Stichting Drentse Taol een onderzoek gedaan naar taalgebruik en taalpreferentie en naar de vraag of streektaal nadelig is.
Lees het hele artikel op Onderwijsachterstanden.nl
Houdoe en oant moarn!
Relevante Startpagina's
Friesetaal.startpagina.nl
Nedersaksisch.startpagina.nl
Limburgsetaal.startpagina.nl
Laatst zaten mijn vrouw en ik te eten in een Chinees restaurant en we hadden thee na. Die thee had een typisch smaakje en het was niet duidelijk of het nu jasmijnthee was of niet. Navragen dus. Bij het antwoord had ik moeite om een grijns te onderdrukken: "ja, is thee van BROEMEN..." Typisch geval van hypercorrectie!
Directeur Dolf Dekker van OBS De Bosvlinder in Haolen hef woensdag 25 januari het 100e Krummelpakket kregen. Egbert Hovenkamp, vrijwilliger bij Stichting Drentse Taol, langde ‘t over. De kinder van groep 5 en 6 van de Bosvlinder hadden een stuk of wat Drèentse limericks oet ’t pakket oet de kop leerd en die hebben ze mooi veurdraogen.
Lees verder " 100ste Krummelpakket veur OBS De Bosvlinder in Haolen" »
De winter begint altijd pas op 21 (of 22 december) en komt dan pas in het nieuwe jaar goed op gang. Op tafel verschijnen dan van die typische wintergerechten als snert, erwtwensoep, boerenkool met worst of klapstuk en andere stamppoten en ja, u raadt het al, daar worden ook wedstrijden in georganiseerd. Sterker zelfs, op vrijdag 17 februari worden in het Noorderpoort College, unit Horeca, in Groningen de Wereldkampioenschappen snertkoken en Hollandsche stamppot georganiseerd.
Gisteren viel de nieuwe folder van de Hema op de mat (hé, ma!). Zoals gewoonlijk bladerde ik die even door en wat las ik tot mijn ontzetting op bladzijde veertien? "Doe maar lachen" boven een foto van een baby. Doe maar lachen! Dat doen we maar niet meer zeggen, hè? Doen we dat afspreken...?
De populariteit van het Limburgs dialect is zo groot, dat de provincie ook de komende jaren geld wil blijven steken in de verdere uitbouw van het gebruik van de streektaal door de bevolking. Vooral het jaar 2007 moet in het teken van het dialect komen te staan. Het is dan tien jaar geleden dat het Limburgs officieel als streektaal werd erkend door de Nederlandse regering.
Alle politieagenten in Fryslân moeten op zijn minst het Fries verstaan. Mensen weigeren die aan de balie in het Fries aangifte willen doen, is helemaal uit den boze. Dat vindt gedeputeerde Mulder. Verschillende burgers hebben bij hem geklaagd. Hij eist nu in een brief beterschap van korpsbeheerder Dales. Volgens Mulder komt het geregeld voor dat Friestaligen geen aangifte kunnen doen, omdat de dienstdoende agent ijskoud meldt dat hij of zij alleen Nederlands verstaat. Hij heeft ,,verschillende schriftelijke klachten’’ hierover gekregen. De gedeputeerde stelt dat dit tegen de afspraken is die de provincie Fryslân met de rijksoverheid heeft gemaakt.
’t Schrieven van kerst- en neijaorskaorten kuj vanzölf ok in ’t Drèents dooun. Hieronder geef wij je een stuk of wat meugelkheden.
• Wij wèensen jullie/joe een gloepends mooi 2005 (Noord-Drenthe)
• Wij wèenst je gloepends schiere kerstdagen en een gelukkig neijaor (Zuudoost-Zaand)
• Goeie karstdagen, gelokkig neijaor (Zuudwest-Drenthe).
De Nederlandse taol is deurdrenkt met stoere woorden. In een koppel gevallen komt die oet het Engels, maor dat huuf niet persé zo te wezen. Het is wal ies aordig um veur de stoere 'Hollandse' woorden neie Drèentse woorden te verzinnen. Understaond ziej een hiele flot nei-Drèentse woorden. Misschien kuj zölf ok wal neie woorden bedenken veur allerlei lienwoorden en moeilijke oetdrukkings oet oeze standaordtaol. Drentse Taol wil ze graog van je heuren en plaotst de schiersten op Webstee.
Der is een enquête daon naor het gebroek en de beheersing van het Nedersaksisch in Nederland. Under schoelkinder mag het gebroek van ‘t Drèents dan nogal leeg weden, veur de volwassenen in oeze previncie bint de ciefers hiel aans: 76,6 % van de inwoners van oeze previncie kan Drèents proten (en dat bint der 369.595) en 52,9 % döt dat ok aal dagen. Waorum 23,7% van de dialectproters dat in hoes niet döt, is niet dudelijk. Bang dat kinder der dom van wordt? Nou dat huuf niet, zoas wal blek oet het underzuuk van de Fryske Akademy.
De ‘Taaltelling Nedersaksisch’ is oetgeven deur Stichting Sasland, Postbus 716, 9700 AS Grunning; ISBN: 90 6466 1324.
Vrijdag 25 november lestleden was de prissentaotie van ‘Taalbeeld van de leerlingen in het Drentse onderwijs’. Het gung hier um een underzuuk naor de taol van de jongs en wichter op de schoelen in oeze previncie. Boetendes is der keken of leerachterstanden ontstaon kunt deurdat kinder thoes veul Drèents proot.
Lees verder "Taalbeeld van de leerlingen in het Drentse onderwijs" »
TOKIO - Apenspraak mag dan op het eerste gehoor allemaal hetzelfde lijken, Japanse onderzoekers hebben ontdekt dat ook apen in dialect praten. Binnen één apensoort bestaan verschillende dialecten, afhankelijk van waar de groep leeft. De resultaten komen in het decembernummer van het Duitse wetenschappelijk tijdschrift Ethology.
"Verschillen tussen het onderlinge geklets van apen zijn net zoals dialecten bij mensen", aldus hoofdonderzoek Nubuo Masataka van de universiteit van Kyoto. Masataka en zijn team analyseerden tien jaar lang het stemgeluid van twee groepen van dezelfde primatensoort. De ene groep (23 apen) leefde op het Zuid-Japanse eiland Yakushima. De andere (30 apen) had zich in de jaren '50 van de eerste groep afgesplitst en was verhuisd naar het centrum van Japan.
Dialecten verdwijnen lang niet zo snel als wordt gedacht. Er blijken veel meer mensen Saksisch dialect te spreken dan tot nu toe weer aangenomen. En voor de Veluwe en het rivierengebied verschijnen deze week dialectwoordenboeken. Tweederde van de inwoners van de gebieden waar het Nedersaksisch wordt gesproken, kan het dialect lezen en spreken. Dat blijkt uit een enquête naar het gebruik van het Nedersaksisch in Nederland, die is uitgevoerd door onderzoeker dr. Henk Bloemhoff. Het Nedersaksisch wordt gesproken in Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en het gebied Stellingwerf in Friesland.
Verborgen leerplan’ zit in de weg
Leeuwarden – Op middelbare scholen in Fryslân staan oude taalpatronen de ontwikkeling van de Friese taal in de weg. Op de scholen is Friese les al jaren gemeengoed, maar buiten deze lessen om doen scholen veel te weinig om het gebruik van het Fries te stimuleren. Dat is de belangrijkste conclusie van de onderzoekers Renze Valk en Jacob van der Bij.
In opdracht van de provincie hebben ze vier scholen vijf jaar lang gevolgd. Deze scholen hadden van de provincie extra geld gekregen om de positie van het Fries te verbeteren. Daarmee werd Fries lesmateriaal voor vakken als geschiedenis en aardrijkskunde ontwikkeld en kregen leerlingen Friese poëzie te lezen.
Oouze mooie webstee Taolpad Drenthe is weer oetbreid. Der staon noe meer as 30 Drèentse schrievers op. Aj wieder klikken kuj zeein dat de volgende vief schrievers derbij kommen binnen.
De gemeente Pekela gaat in 2006 weer een 'schriefwedstried' in het Groninger dialect organiseren. De gemeente doet dat al een aantal jaren, maar inmiddels niet meer jaarlijks. Door de teruglopende belangstelling en het bijna niet veranderende deelnemersveld werd in 2002 besloten de schriefwedstried eens per twee jaar te gaan houden. Daaraan kan worden deelgenomen door inwoners van de gemeente Pekela. De deelnemers zijn verdeeld in twee leeftijdscategoriën, t.w. jeugd t/m 18 jaar en volwassenen. Het gaat daarbij zowel om verhalen als gedichten die van eigen hand moeten komen. De winnaars nemens vervolgens automatisch deel aan de Provinciale Wedstrijd. Omdat ook provinciaal gezien de belangstelling voor deelname terugloopt, wil de Stichting Grunneger Toal zorgen voor nieuwe impulsen, omdat zij groot belang hecht aan de Grunneger Toal en de voortzetting van de gemeentelijk georganiseerde activiteiten ter bevordering van het dialect en kennis van de Grunneger toal.
Regioredactie
ENSCHEDE - Het mooiste Twentse woord is ”goodgoan”. De groet wordt gevolgd door het Twentse woord voor ontzaglijk, ”onmeunig”. Driekwart van de Twentenaren is ”greuts”, trots op hun taal.
Dat blijkt uit een onderzoek dat gedaan is door het Van Deinse Instituut voor de streekcultuur en de regionale krant Tubantia. Bijna 1100 Twentenaren deden mee aan het onderzoek.
Volgens de Twentse streektaalconsulent Bert Groothengel is ”goodgoan” veruit als mooiste uit de bus gekomen. Groothengel: „Het woord betekent: waar je ook gaat of staat, het ga je goed, heb vrede met jezelf en met de wereld.” Volgens de streektaalconsulent is goodgaon goed vergelijkbaar met het Hebreeuwse ”shalom”.
Lees hier het complete artikel uit het Reformatorisch Dagblad
De Drentse Boekenweek wordt ankommende week lösdaon en duurt van woensdag 2 tot en met zaoterdag 12 november.
Aj veur € 12,50 an Drèentse boouken kopen bij de goeie Drèentse booukhaandels, dan kriej ‘De Ring’ (’t boekenweekkedo) van Jans Polling veurgees met. De Drentse Boekenkraant is ok veurgees.
