Home

01 augustus 2006

Taalkennis ver onder de maat

Nederlanders onderschatten hun eigen taalkennis. Ze blijken het Duits, Engels, Frans en ook het Nederlands slechter te beheersen dan ze zelf denken. Dat blijkt uit een onderzoek van de Radboud Universiteit te Nijmegen.

Voor het onderzoek werden 293 medewerkers van verschillende Nederlandse organisaties getest op lees-, schrijf-, en luistervaardigheid. De meesten van het schatten hun taalniveau in op dat van een 'gevorderde' of 'vergevorderde'. Maar uit de afgelegde taaltoetsen kwam een heel ander beeld naar voren. Zo kwam een kwart van de kandidaten niet uit boven het niveau van 'beginner' en behaalde veertig procent een gemidddelde score van 'halfgevorderde'. Opvallend was dat ook leidinggevenden slecht scoorden. De helft van hen presteerde op het niveau van 'halfgevorderde' of lager.

Bron Leidsch Dagblad

14 juli 2006

Een ander beeld van tijd

looking_watch.gif„Je hebt nog een heel leven vóór je.” „We hebben de verhuizing achter de rug.” Dit zijn Nederlandse voorbeelden, maar ze zijn niet uniek: in bijna alle culturen wordt de tijd ruimtelijk voorgesteld en talen ontlenen woorden voor tijd aan hun vocabulaire voor ruimte. Daarbij wordt de toekomst gesitueerd vóór en het verleden achter de spreker.

Tot voor kort werd aangenomen dat alle volken, ongeacht hun taal en cultuur, zich het verleden voorstellen achter en de toekomst vóór zich. Dit zou samenhangen met de menselijke fysiologie (ogen vóór in het hoofd) en manier van bewegen (voorwaarts, niet zijwaarts).

Aymara-indianen in de Andes hebben echter een ander beeld van tijd dan andere volken. Zij stellen zich de toekomst voor achter hun rug en het verleden vóór zich. Dat blijkt duidelijk uit studie van de gebaren die hun spraak begeleiden.

Lees het hele artikel in het NRC
Meer over de taal van tijd

30 mei 2006

Woordenwisseling - uitwisseling van woorden?

Een onenigheid waarbij een heftige woordenwisseling plaatsvindt is in veel gevallen beter dan het alsmaar opsparen en laten sudderen van irritaties. Onuitgesproken irritaties kunnen leiden tot langdurig wederzijds onbegrip. Je kunt dan steeds minder van elkaar hebben en gaat elkaar negeren om ruzie te voorkomen. Er worden dan helemaal geen woorden meer uitgewisseld en zo'n stilzwijgen is weinig bevorderlijk voor je relatie.

Van zwijgen naar schreeuwen
Het contact wordt oppervlakkiger; dit is vaak niet zichtbaar maar wel voelbaar. We spreken dan van een latent of sluimerend conflict. Dit kan lang voortduren, maar soms is er dan toch een druppel die de emmer doet overlopen. Er vindt dan een confrontatie plaats. Omdat de gevoelens te lang zijn opgekropt is de ruzie die dan ontstaat vaak van zeer emotionele aard. Er wordt gesproken met stemverheffing en zelfs geschreeuwd. Er is dan woordenwisseling, maar hoewel we dezelfde taal spreken, verstaan we elkaar niet meer. Is dit niet de oorsprong van het woord Babylonische spraakverwarring?

Ruzie als doel op zich
De taal die gesproken wordt is niet alleen onverstaanbaar vanwege het volume, maar vaak ook onsamenhangend. Omdat er daarbij ook allerlei oude koeien uit de sloot gehaald worden, weet niemand meer waar het eigenlijk over gaat. De strijd gaat echter al snel niet meer over de oorspronkelijke aanleiding. Het wordt een strijd die alleen nog gaat om het gelijk en om de winst. De woorden worden slechts gekozen om de ander te overtroeven. Dit kan met zoveel emoties gepaard gaan dat er een blokkade van het logisch denken optreedt. Ieder kan naar eigen idee nog maar één kant op en daardoor zit elke mogelijke onderhandeling muurvast.

Tijd voor een woorden-wisseling
Als de meningsvorming tussen twee mensen polariseert, lijkt het opeens of er geen alternatieven voorhanden zijn. Als de individuele ideeën te veel uiteenlopen, kan dat effect hebben op de onderlinge verhoudingen op dat moment. Mogelijk gaat dit gepaard met een heleboel stress, waardoor er nog meer verstarring in het denken optreedt. Wacht dus niet te lang met het uitspreken van je irritaties, maar zorg er wel voor dat het een dialoog is in plaats van een scheldpartij waarbij niemand meer luistert. Laat je woordenwisseling dus ook echt een woorden-wisseling zijn.

Meer lezen:
Het brein in gevecht
Wat levert ruzie je op?
De kunst van het relativeren

23 mei 2006

Japlish voor Yuplish

Na Greeklish en Engrish is er nu ook Japlish, voor de Yuropese markt.

Op: http://www.yuropeenterprise.com/dutch/index.php het allermooist vertaalde Nederlands .

Eindelijk een alternatief voor de lelijke Engelse termen op je homepage.

Home wordt natuurlijk gewoon Huis en het afgezaagde about us heet voortaan Ongeveer Ons. Je moet wel de Gebruikers Benaming invullen, anders werkt je wachtwoord niet.

Je kunt natuurlijk ook gewoon je wachtwoord vergeten zijn. Geeft helemaal niet : Vergat wachtwoord ? Ben voor Lidmaatschap van toepassing !

Lees verder "Japlish voor Yuplish" »

22 mei 2006

Gebaar voor sorry in het verkeer

sorrygebaarDe verkeersorganisatie 3VO ergert zich al lange tijd aan de agressie in het verkeer. Als een weggebruiker wordt afgesneden door een andere verkeersdeelnemer of er wordt geen voorrang gegeven, roept dat niet in verhouding staande emoties op. Tikken op het voorhoofd, tonen van de middelvinger en dreigen met gebalde vuisten zijn de geëigende manieren om de ander bewust te maken van zijn stommiteit, want zelf ben je natuurlijk niet fout.

Sorrygebaar
Het kan ook anders meent 3VO. Iemand die een verkeersfout begaat en daarmee een ander hindert, zou zich daarvoor ook moeten kunnen verontschuldigen. Maar een algemeen gangbaar gebaar voor sorry bestaat nog niet. Daarom heeft 3VO aan studenten van de Hogeschool Utrecht de opdracht gegeven te onderzoeken welk gebaar het best gebruikt kan worden om sorry te zeggen. Op http://www.sorrygebaar.nl/ is het mogelijk om te kiezen uit vier vooraf geselecteerde gebaren.

Een goed gebaar?
Om een algemeen gebaar voor sorry te introduceren, is het belangrijk om ook te kijken naar de betekenis die dit gebaar al heeft in het dagelijks gebruik. Ook is het zinvol rekening te houden met de bestaande betekenissen in andere culturen. Het eerste gebaar, de gestrekte hand met open vingers, krijgt op dit moment de meeste stemmen. In Griekenland betekent dit gebaar: moutza, dat bekend staat als zeer beledigend. Het tweede gebaar, een cirkel met de vinger in de lucht, kan de ander het idee geven dat hij moet keren of – naast het hoofd gemaakt – dat hij doorgedraaid is. Het derde gebaar, op en neer bewegen van de gekromde hand, komt over alsof u de ander tot kalmte wil bedaren. En het vierde gebaar, tikken op het hoofd, lijkt erg op het slaan op het voorhoofd om aan te geven dat de ander gek is. Erg ongelukkige gebaren dus.

Meer lezen: www.managersonline.nl

Meer over Griekse gebaren

24 april 2006

De taal van tijd

Een bijzonder moment
Donderdag 4 mei aanstaande om twee minuten en drie seconden over één
is het dus :

01:02:03 04-05-06

dat maken wij nooit meer mee...
het is maar even dat u het weet...

Meer over de taal van tijd
Alles over tijd

15 maart 2006

HET MOOISTE AMSTERDAMSE WOORD

HET MOOISTE AMSTERDAMSE WOORD:
Drijfsijssie wint, geinponum tweede

De eerste drie finalisten zijn bekend. Drijfsijssie won de ronde 'Lachen' met zeventien procent van de stemmen. Niet onverwacht, het woord werd ook tientallen malen genoemd toen we suggesties vroegen.
Geinponum volgde er pal achter met zestien procent. De strijd tussen gebbetje en Haarlemmerdijkie was bikkelhard, beide elf procent, gebbetje won, met acht stemmen verschil. Het arme zeilvinkie eindigde helemaal achteraan. De gleuvenrijder waar lezer Paul van Buuren getuige zijn website zo dol op was, heeft het dus evenmin gehaald. Die website vol newspeak is overigens zeer de moeite waard: paulvanbuuren.net

En ach, dat die bonjedempers nu moeten afvallen (zes procent), de democratie heeft niet louter voordelen, dat blijkt maar weer.

Tijd voor de volgende categorie: Handel en geld. We nemen de vijftien woorden weer even door. Te beginnen met gallemieze, aan de gallemieze liggen betekent blut zijn, maar heeft misschien nog wel een zwaardere lading. Astrid Ikelaar: 'Alle ellende die een mens mee kan maken zit in dit woord.' Voor M. van der Linden geeft het woord 'het gevoel dat het eeuwig jammer is en het niet zover had mogen komen.'

De habbekrats (ook wel habbekras) hebben we naar ons toegetrokken, hoewel een enkel jurylid twijfelde aan het Amsterdamse karakter ervan. Maar het woord klinkt zo lekker. Gelukkig schieten Enno Endt en Lieneke Frerichs ons hier weer te hulp. In hun Bargoens Woordenboek geven ze als mogelijk woordverklaring 'n halbe Karat', een halve karaat, oorspronkelijk in de mond van Duits-Jiddisch sprekende diamantslijpers. En waar woonden die Duits-Jiddisch sprekende diamantslijpers? Precies.

Jatmous (ook wel jatmoos) is het eerste geld dat de handelaar op een dag verdient, de traditie wil dat er op gespuugd wordt. De betekenis fooi is ook bekend. De term raakte in de jaren zestig en zeventig in de mode dankzij een bestseller van de taxichauffeur Harry Boting Wie geeft me jatmous, uiteraard daarna gevolgd door weer een deeltje Nog meer jatmous.

Een kaaljakker is een armoedzaaier, dalles is armoede (Endt wijst nog op de dallesdekker, een mooie jas om het armoeïge zooitje daaronder te verhullen) en merode is ook al armoe.

Ramsj is nog zeer gangbaar, vooral bij boeken. Verwezen wordt naar het Jiddische woord rammoes, bedrog.

Koefnoen is een prachtig woord, weer vaak gehoord dankzij dat geestige televisieprogramma van Paul Groot en Owen Schumacher. We hebben het hier een beetje binnengesmokkeld, het betekent vrijkaartje, koef alleen betekent gratis. Kof is de letter K in het Hebreeuws, Nun de letter N. K.N. staat voor 'kost niks.'

Tinnef komt ook al uit het Jiddisch en betekent rotzooi, slechte waar, in diezelfde betekenis is het ook tot het Duits doorgedrongen.

Mansen is het geld ophalen door straatmuzikanten, bij ons natuurlijk vooral orgeldraaiers, met de stoepier (spreek uit stoepjee) zijn we weer bij de aansmoezenier van vorige week. Iemand die buiten, op de stoep, klanten (kleding)zaken in probeert te lokken.

Over de 'Oostenrijker', een meevaller maar ook een vrijgevige figuur, meldt Dick Houweling: 'Mijn overleden vader gebruikte het dikwijls. Waar het vandaan komt weet ik niet. Ik meen dat een oude Parool-columnist (Nico Merx ?) de herkomst in de horeca plaatste. Een kastelein zou een 'Oostenrijker' hebben als er een buitenlander in de zaak was geweest die gemakkelijk te 'tillen' was.' Volgens Cees Brouwer was de Oostenrijker 'oorspronkelijk keizer Maximiliaan van Oostenrijk die uit dankbaarheid aan Amsterdam het recht verleende de keizerskroon in haar wapen te voeren. Ook siert deze kroon de Westertoren, die torent boven alles uit net zoals het mooiste Amsterdamse woord: Oostenrijker.'

Het joetje, de meier en de spie kennen we natuurlijk, een aantal van die oude geldtermen moesten erbij vonden we. Zijn er al nieuwe bijnamen voor het eurogeld?

PAUL ARNOLDUSSEN

13 maart 2006

Hoop op Europees succes met Treble-taal


AMSTERDAM - Amambanda, oftewel 'zet 'em op'. Met dat liedje hopen de meiden van Treble, zondagavond de winnaar van het Nationaal Songfestival, hoge ogen te gooien tijdens het Eurovisie Songfestival in mei in Athene. Hun eigen fantasietaal is naar eigen zeggen hun belangrijkste troef op het internationale podium. „Onze Treble-taal is universeel”, verklaarden de Limburgse artiesten na afloop van het liedjesevenement.

Hun eigen brabbeltaaltje kent wel enkele codes. Zo is er dus een vertaling voor Amanbanda. „Maar onze taal moet je toch vooral voelen”, legde zangeres Caroline Hoffman (30) uit. „Het winnende lied gaat over je ongelofelijk goed voelen, over je gevoel achterna gaan. Die energie proberen we althans uit te stralen.”

Naast Hoffman wordt het trio gecompleteerd door de zusjes Nina (20) en Djem van Dijk (18). Samen maken ze al tien jaar muziek, maar in 2004 braken ze door met de nummer 1-hit 'Ramaganana'.

Treble noteerde een afgetekende overwinning op de andere twee kandidaten aan het liedjesfestijn. De vroegere Idols-deelneemster Maud kreeg 13 procent van de stemmen, terwijl de Amsterdamse rockband Behave 15 procent binnensleepte. De Treble-meiden dreven even op een roze wolk. „Voor ons is het een droom om met ons ding naar buiten te gaan.”

En naar buiten gaan dat zullen ze zeker doen. Voorafgaand aan 18 (voorronde) en 20 (finale) mei zullen ze zoveel mogelijk landen bezoeken om zich daar zo geliefd mogelijk te maken en zoveel mogelijk stemmen voor zich te winnen. Maar de support in eigen land vergeten ze niet. „De steun van onze fans was hartverwarmend.”

NOS-directeur G. Dielessen verklaarde na de laatste tonen dat Treble altijd al zijn persoonlijke favoriet was. „Deze overwinning van deze band is het levende bewijs van de nieuwe aanpak van het Songfestival.” Enkele dagen geleden maakte hij bekend dat volgend jaar de NOS het festival wellicht niet meer verzorgd. Dit omdat een dergelijk evenement niet meer tot de kerntaken van de NOS behoort.

Staatssecretaris Van der Laan (Media) was ook aanwezig in de Amsterdamse Music Hall en maakte zich niet veel zorgen over de toekomst van de liedjeswedstrijd. Presentator Paul de Leeuw stelde in de uitzending telkens dat het evenement waarschijnlijk wel naar Talpa zal gaan. „Dat zal in ieder geval niet gebeuren”, schetste de D66-politica. „Het Songfestival moet namelijk door een publieke omroep worden gemaakt. Als dat een andere is dan de NOS dan lijkt mij dat geen probleem.”

Lees verder "Hoop op Europees succes met Treble-taal" »

07 maart 2006

Depeche Mode neemt nummer op in Sims-taal


dinsdag 7 maart 2006 9:10
door: Redactie Computer Idee

In de jaren tachtig was Depeche Mode één van de meest beroemde bands ter wereld. Ze bestaan nog steeds en timmeren nog steeds hard aan de weg. Zo hebben ze 'Suffer Well', een track van hun laatste album Playing the Angel, opgenomen in Sims-taal. Het nummer zal ook te horen zijn in 'De Sims 2 Gaan het Maken', het derde uitbreidingspakket van De Sims 2.

Zanger David Gahan van Depeche Mode zegt: "We staan altijd open voor nieuwe manieren om de muziek van Depeche Mode onder de aandacht te brengen. Suffer Well in de Sims-taal is natuurlijk volkomen bizar. Daarom hebben we ook besloten om het te doen." In de videoclip van het nummer worden beelden van Depeche Mode afgewisseld met beelden uit De Sims 2 Gaan het Maken. In de game zijn overigens ook nog andere eighties-klassiekers te horen, zoals Things Can Only Get Better van Howard Jones en Too Shy van Kajagoogoo.

De Sims-taal is ontwikkeld op basis van het Oekraïns en het Tagalog, de taal van de Filippijnen. Sims-bedenker Will Wright experimenteerde ook - geïnspireerd door de gecodeerde boodschappen uit de Tweede Wereldoorlog - met de taal van de Navajo-indianen.

06 maart 2006

Talen leren is voor mietjes

Nu de hemel een pak witte treurigheid over ons heeft uitgebraakt lijkt de zomer nog ver weg. Niettemin is het de hoogste tijd om eens serieus na te denken over de vakantieplannen. Waar ik dit jaar heen ga? Nog geen idee. Wat ik alvast wel weet is waar ik dit jaar níet heen ga: Schotland. Wat is er aan de hand? Uit een onderzoek van Tim Steward, manager van het Language Network Scotland, vinden Schotten dat talen leren maar iets voor mietjes is. Ik citeer: "Scottish schoolboys increasingly see foreign languages as "gay stuff for women"".
En mietjes, dat zijn Schotten natuurlijk niet. Schotten, je weet wel, van die stoere mannen in kilt.
Luistert u wel? Ik herhaal: Schotten zijn stoere mannen en zeker geen mietjes, en ze staan ook niet voor lul.
De kans dat ik als man die in talen geïnteresseerd is een knappe Schotse vrouw aan de haak sla is dus niet zo groot. Nee, Schotse vrouwen die vallen meer op technici. Want technici, dat zijn pas stoere mannen.

03 maart 2006

Vista krijgt Nederlandse handschriftherkenning

Donderdag 2 maart 2006, 08:32 - Nederlandse gebruikers van bijna alle versies van Windows Vista kunnen straks hun handgeschreven tekst direct omzetten in getypte tekst.

Windows Vista wordt de eerste Windows-versie met Nederlandse handschriftherkenning waarbij handgeschreven woorden door het systeem kunnen worden omgezet in getypte tekst.

De Nederlandse Vista biedt straks volledige handschriftherkenning vergelijkbaar met de ondersteuning voor de Engelse taal in de XP-versie van Windows voor de Tablet PC.

Volgens Derk Wagelaar, programmamanager voor Windows Vista bij Microsoft Nederland, zijn de eerste resultaten met de Nederlandse handschriftherkenning zeer positief. "Na het Engels biedt de Nederlandse handschriftherkenning inmiddels de beste herkenning van woorden in vergelijking met andere talen", aldus Wagelaar.

Tablet PC
Handschriftherkenning werd in 2002 geïntroduceerd met de introductie van Windows XP Tablet PC Edition. De functie vereist echter voor iedere taal een aparte taalmodule die helpt bij het herkennen van de geschreven woorden.

Voor de Nederlandse taal bestond die toen nog niet, zoals voor de meeste talen. De huidige handschriftherkenning ondersteunt slechts zeven talen: Engels, Frans, Duits, Koreaans, Japans en nog twee varianten van het Chinees.

Deze zeer beperkte ondersteuning van het juist voor Tablet PC's cruciale handschriftherkenning, zal mede debet zijn aan het geringe succes van de draagbare computers met het grote scherm.

Inmiddels is duidelijk dat van Windows Vista geen aparte Tablet PC-editie verschijnt, maar dat Microsoft deze functionaliteit integreert in nagenoeg alle edities. Alleen Home Basic moet het zonder handschriftherkenning stellen.

Door Edmond Varwijk

20 februari 2006

Internationale uitingen van liefde

love_couple.jpgAmerikanen zeggen tegen partners en familieleden vaker ‘ik hou van je’ dan andere volken. Amerikaanse burgers van West- en Zuideuropese afkomst strooien het gulst met hun liefdesbetuigingen; mensen met Aziatische en Oost-Europese wortels zijn er het zuinigst mee. Vrouwen hechten meer aan deze verklaringen dan mannen en over het algemeen krijgen ouderen ze moeilijker over hun lippen dan jongeren.

Dat blijkt uit een onderzoek naar de uiting van emoties bij een internationaal gezelschap van studenten. Sociologen Richard Wilkins en Elisabeth Gareis publiceerden de resultaten in het jongste nummer van de International Journal of Intercultural Relations.

Lees verder "Internationale uitingen van liefde" »

12 februari 2006

Tijd voor vriendelijke taal en complimenten

complimentendag.jpgDit is de tijd van het jaar waarin de persoonlijke aandacht en de vriendelijke woorden die we tot anderen richten veel belangstelling krijgen. 14 februari is het Valentijnsdag. Op deze dag staat traditiegetrouw de persoonlijke aandacht voor anonieme geliefdes centraal. En als we Valentijnsdag hebben gehad is er al snel weer een volgende dag waarop we op bijzondere wijze kunnen laten blijken dat we gesteld zijn op onze familie, vrienden, collega’s en anderen om ons heen. 1 maart is enkele jaren geleden namelijk uitgeroepen tot de Nationale Complimentendag. Deze dag is bedoeld als legitimering om onze naasten eens bijzonder in het zonnetje te zetten. Op deze dag is het aardig om eens vaker dan gebruikelijk een compliment te geven – ook voor de zaken die vanzelfsprekend zijn. U kunt deze dag ook gebruiken als aanleiding om een groot compliment te geven in een originele vorm.

Lees verder...

30 januari 2006

Geen, één of veel?

Wat valt u op aan het volgende rijtje?:

0 broden
1 brood
2 broden

Wat direct opvalt is dat bij het getal 0 het meervoud gebruikt wordt. En dat is best wel vreemd, want 0 is nog minder dan 1, en dus zeker geen veelvoud. Hoe is dat zo gekomen? De reden daarvan is dat het getal 0 pas betrekkelijk laat in de wiskunde in gebruik is genomen. Lang nadat de talen zoals wij die tegenwoordig nog spreken gevormd zijn. Men heeft toen niet een aparte "nulvoud" ingevoerd, omdat een vergaande wijziging van de taal is. Aangezien het enkelvoud de uitzondering is bleef het meervoud over om met het getal 0 gepaard te gaan. Het enkelvoud wordt immers alleen bij het getal 1 gebruikt. Het meervoud wordt gebruikt voor een oneindig groot aantal getallen.
Overigens kenden veel Indo-Europese talen vroeger naast het enkeldvoud en het meervoud ook nog het tweevoud. In de meeste talen is deze tweevoud in de loop der eeuwen verdwenen. Een uitzondering hierop is het Sloveens.

Relevante pagina's
Wiskunde.startpagina.nl

21 december 2005

Watskeburt in 2005?

VAN DALE SIGNALEERT RUIM 400 NIEUWE WOORDEN IN 2005

2005 gaat taalkundig gezien de boeken in als het jaar van het bananenincident, de ratzingerworst, het peutermobieltje en de plaknachten. Het jaar begon slecht voor de vele tsunamislachtoffers; mede door het uitblijven van een tsunamiwaarschuwing zijn er nu veel tsunamiwezen. In eigen land zorgt een viaductgooier voor een tragische viaductmoord en is het uitkijken geblazen bij risicoviaducten. De angst zit er goed in door deze stenengooiers en wordt mede door de rondlopende doe-het-zelfterrorist en bommenislamiet vergroot. Ook de supergriepgolf en de Talpa-terreur houden ons bezig. Het antwoord op de laatste is dat we die massaal negeren en collectief gaan sudokuen. Op de Veluwe zit een blonde poema een miskleurzwijn op de hielen. De paarse krokodillen proberen ook nog een hapje mee te eten, maar de vuilnisbakbeer en de snackvos zijn hen voor. Kortom, watskeburt in 2005? Woordenwatcher Ton den Boon heeft het vastgelegd in ‘Taal van het jaar vijf’.

Misdaad is in 2005 aan de orde van de dag. Betrekkelijk onschuldig zijn daarbij de huurpiraten, de Amsterdamse seriezoener en de hortensiadiefstal. Het mobiel banditisme zorgt voor meer overlast. De regering overweegt daarom de aanleg van een digitale slotgracht om deze mobiele bandieten uit de Randstad te houden. Een digitaal rechercheur moet de toename van ongewenst gedachtegoed op internet aanpakken, zonder overigens aan haatimams een beperking van meningsuiting op te leggen door bijvoorbeeld een apologieverbod uit te vaardigen. Een nieuwe vorm van eergerelateerd geweld doet zijn intrede met de trotsmoord.

2005 is ook een onstuimig jaar met een superstorm die in de orkaanschaal gewogen wordt en na veel stormschade eindigt in de Katrinagate. De zomer van 2005 kent enkele plaknachten, maar die zijn altijd nog beter dan het vallendebladerengevoel dat in de herfst weer de kop opsteekt.

De toptien van dit jaar wordt aangevoerd door een Vlaams woord. Om de kloof tussen swingers op een reggaetonfeest en gebruikers van een seniorenmobieltje te overbruggen, bedenkt de Vlaamse politiek het generatiepact. Als de wetenschap een beetje voortmaakt, is dat pact misschien snel overbodig doordat het antiouderdomsgen (het klothogen) geïsoleerd kan worden. De rollatordokter zal werkloos raken en het einde is in zicht voor het rollatorspreekuur, het ouderencafé en de ouderengevangenis. Het eeuwige leven ligt binnen handbereik met het plethoragen. Een kloonkat is in een handomdraai gemaakt. En het probleem van slijtende beroepen is opgelost want een heftrucknek is snel verholpen. Al die kennis over de natuur maakt wel dat onze voorjaarsverliefdheid opeens veroorzaakt schijnt te worden door lentehormonen en dat regelcellen een belangrijkere rol spelen dan vlinders in je buik. Wat het betekent voor onze lustbalans, is afwachten.

Toptien van nieuwe Nederlandse woorden in 2005


1. generatiepact

2. sudoku

3. tsunamislachtoffer

4. reggaeton

5. knorrepos

6. tsunamiwaarschuwing

7. toeslagpartner

8. Cederrevolutie

9. lonsdaler

10. knelpuntenheffing

'Taal van het jaar vijf' is geschreven door Ton den Boon, hoofdredacteur van de Grote Van Dale, en is vanaf 20 december 2005 te downloaden van het Van Dale Taalweb (www.vandale.nl).

Utrecht, 19 december 2005
Van Dale Lexicografie



13 december 2005

Kerstwens in 333 talen

Muts18.jpgDe tijd van de Kerst- en Nieuwjaarswensen is weer aangebroken. De winkels puilen uit van de kaarten met allerlei standaardwensen. Niet iedereen kiest daarvoor. Sommige mensen zijn al midden in de zomer heftig aan het het knippen en plakken om hun intimi rond de Kerst te kunnen verrassen met een originele wens. Maar als u van knippen en plakken houdt is er op internet nog veel meer mogelijk. Wellicht vindt u het bijvoorbeeld aardig om uw relaties eens in een andere taal te benaderen. Op het internet circuleert een lijst met de fonetische vertalingen van de gebruikelijke Kerst- en Nieuwjaarswensen in 333 talen. De oorspronkelijke bron hiervan is inmiddels in de internetmist verdwenen. Naar hartelust knippen en plakken dus... Deze wensenlijst mag natuurlijk ook niet ontbreken op een weblog waar taal centraal staat. Bij deze wens ik u alvast Mele Kalikimaka & Hauoli Makahiki Hou (om maar een voorbeeld te noemen). Kunt u uit de lijst met vele moeilijk uitspreekbare wensen geen wijs en wilt u uw internationale relaties toch op originele wijze alle moois wensen, dan vindt u hier nog een aantal non-verbale kerstuitdrukkingen.

Lees verder "Kerstwens in 333 talen" »

19 november 2005

Jongeren veranderen de taal

Als ouder kun je soms ineens geconfronteerd worden met het feit dat je het eigen kind ineens niet meer begrijpt als het met vrienden praat. Zijn ouders nog gewend aan "vet" nu horen ze ineens "gaar". Jongerentaal hoort bij een bepaalde generatie en dit veranderd ook door de jaren heen. Was het tien jaar geleden nog "top", "aso", "popi" en "cool" nu zijn deze uitdrukkingen hopeloos verouderd. Tegenwoordig is het "flex" en "lauw".

Naast de vele Amerikaanse woorden is het Surinaams erg populair onder de jongeren. Zeker op de multiculturele middelbare scholen zijn de woorden "paisa" voor geld en "bakra" voor de blanken algemeen geaccepteerde taal. Zo heet een meisje een "sma" en roepen jongeren "fawaka" (hoe gaat het) naar elkaar. Als ze de ander vragen of ze geld hebben zeggen ze "Heb je doekoe?" of "heb je met hem gebald" als ze willen weten of de ander een nummertje gemaakt heeft. Tjoken is wiet roken en als ze bij elkaar rondhangen op straat dan zijn ze aan het "chillen".

Ook de jongerentaal heeft zijn invloed op de Nederlandse taal, woorden die de jongeren in de jaren zestig en zeventig gebruikten, zoals "gaaf" en "onwijs" zijn inmiddels zo algemeen geworden dat ze in de woordenboeken zijn opgenomen. Misschien gebeurt dat over een paat jaar ook wel met "fawaka" en "chillen".

Uiteraard houden de jongeren de trends ook goed in de gaten, want voor je het weet loop je achter. Maar op het schoolplein van de middelbare school leren de jongeren snel.

Lees het hele artikel én bekijk het woordenboek jongerentaal

16 november 2005

Wat je leent moet je toch teruggeven?

Het is toch wat met die leenwoorden in de Nederlandse taal! Ik moet bekennen dat ik notoir ook verkeerd uitsprak. Het gekke is dat we het zelf blijkbaar niet zo goed meer weten. Het taalgenootschap 'Onze taal' vertelt tenminste dat de uitspraak [nootwaar] ook goed is. Het mag blijkbaar allebei... Maar deze oplossing helpt ons ook niet echt. Ik wil mijn kinderen goed leren praten, dus ik zou wel eens duidelijkheid willen over de uitspraak van deze leenwoorden. Leer ik ze bijvoorbeeld aaauto of oooto?

Lees verder "Wat je leent moet je toch teruggeven?" »

14 november 2005

Notoire fout

Yes! Daar was hij weer! Vanavond bij Keyzer & De Boer Advocaten op Nederland 1. De meest notoire fout tegen de uitspraak in het Nederlands. O? U las notoir als [nootwaar]? Leest u dan vooral verder!

In het Nederlands wordt een enkele klinker kort uitgesproken: pot, ban, mus, bek. Door verdubbeling van die klinker in het schrift weet de lezer dat die lang moet worden uitgesproken: poot, baan, muur, beek. Enkele eeuwen geleden kon die klinkerverlenging ook worden gerealiseerd door een 'e' of 'i' aan de korte klinker toe te voegen. Het meest bekend, het meest zichtbaar, is vis tegenover vies. In eigennamen en plaatsnamen vindt u nog meer bekende voorbeelden. Mijn illustere naamgenoot Paul Haenen, de plaatsnamen Oisterwijk en Helvoirt. In beide plaatsnamen wordt 'oi' uitgesproken als [oo]. Men woont dus niet in [Waasterwijk] of in [Helvwaar(t)], maar dat laatste heb ik toch wel eens gehoord.

U voelt natuurlijk nattigheid, en terecht! Ook notoir wordt uitgesproken als [notoor]. Het is immers geen leenwoord uit het Frans zoals abattoir [abattwaar], trottoir [trottwaar] en boudoir [boedwaar], ook al komt notoir oorspronkelijk uit het Frans.

Gratis tip voor de scenarioschrijvers van Keyzer & De Boer Advocaten: Een officier van justitie neemt requisitoir. Geen [rekwisitwaar], maar wel [rekisitoor].

Prettige avond verder.

   (c) Copyright Startpagina BV